संसद भवनस्थित वाणिज्य बैंकको शाखाबाट ३८ करोड बराबरको सुन र नगद लुटपाट

काठमाडौँ – भदौ २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा संसद् भवनभित्र रहेको राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको शाखाबाट करिब ३८ करोड रुपैयाँ बराबरको लुटपाट भएको खुलेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलले घटनाबारे जानकारी दिँदै ५ करोड नगद र १८ किलो सुन चोरी भएको पुष्टि गरेका छन्।

उनका अनुसार संसद् भवनस्थित शाखामा ‘गम्भीर चोरी’ भएको हो। गभर्नर पौडेलले प्रदर्शन साम्य भएपछि २६ गते स्वयं शाखाको अनुगमन गरेका थिए। प्रारम्भिक अनुसन्धानमा शाखाको लकर तोडफोड गरी नगद र सुन लुटिएको देखिएको छ।

हालसम्म संलग्न व्यक्तिहरु पक्राउ परेका छैनन्। राष्ट्र बैंक र प्रहरीले सीसीटीभी फुटेजको आधारमा संलग्नको पहिचान र अनुसन्धान अघि बढाइरहेका छन्। गभर्नरका भनाइअनुसार प्रदर्शनको उद्देश्य बैंक लुट्नु नभए पनि संसद् भवन नजिक भएको कारण बैंक शाखा निशानामा परेको हो।

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत देवेन्द्र रमण खनालले घटनाबारेको अनुसन्धान अन्तिम चरणमा पुगेको बताएका छन् । उनले छिट्टै लुटपाट र क्षतिको आधिकारिक विवरण सार्वजनिक गरिने जानकारी दिए।

बैंकर्स एसोसिएसन र नेपाल राष्ट्र बैंकले प्रारम्भिक विवरण अनुसार देशभर ६८ वटा बैंक शाखा र ६९ वटा एटीएममा क्षति पुगेको जनाइसकेका छन्। यद्यपि, संसद् भवनस्थित शाखामा मात्र ठूलो परिमाणको नगद र सुन चोरी भएको पुष्टि भएको छ।

रेमिट्यान्स आप्रवाह २९.९% ले बढ्यो

काठमाडौँ — नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्क अनुसार गत साउनमा मात्र रेमिट्यान्समार्फत १ खर्ब ७७ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ मुलुक भित्रिएको छ जुन गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यो २९.९ प्रतिशतले बढेको हो । गत वर्षको साउनमा रेमिट्यान्स आप्रवाह १७.७ प्रतिशतले बढेर १ खर्ब ३६ अर्ब ६० करोड भित्रिएको थियो ।

सो अवधिमा वैदेशिक रोजगारीका लागि अन्तिम श्रम स्वीकृति (संस्थागत तथा व्यक्तिगत–नयाँ) लिने नेपालीको संख्या ४४ हजार ४ सय ६६ र पुनः श्रम स्वीकृति लिनेको संख्या २३ हजार ६ सय ४४ रहेको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा यस्तो संख्या क्रमशः ३६ हजार ९ सय २८ र २२ हजार ६ सय ४७ रहेको थियो ।

यस्तै, गत साउनमा चालु खाता ७८ अर्ब १४ करोडले बचतमा छ । गत वर्षको सोही अवधिमा चालु खाता ३३ अर्ब ८ करोडले बचतमा रहेको थियो । अमेरिकी डलरमा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा २५ करोडले बचतमा रहेको चालु खाता समीक्षा अवधिमा ५६ करोडले बचतमा रहेको राष्ट बैंकले जनाएको छ ।

चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामा शोधनान्तर स्थिति ८९ अर्ब ३० करोडले बचतमा छ । गत वर्षको सोही अवधिमा शोधनान्तर स्थिति ४० अर्ब ९० करोडले बचतमा रहेको थियो । ‘अमेरिकी डलरमा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ३१ करोडले बचतमा रहेको शोधनान्तर स्थिति समीक्षा अवधिमा ६४ करोडले बचतमा रहेको छ,’ राष्ट्र बैंकको गत साउनको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

यस्तै, गत साउनसम्म विदेशी विदेशी मुद्रा सञ्चिति २८ खर्ब ६ अर्ब ४ करोड पुगेको छ । ०८२ असार मसान्तमा यस्तो सञ्चिति २६ खर्ब ७७ अर्ब ६८ करोड बराबर रहेको थियो । ‘अमेरिकी डलरमा यस्तो सञ्चिति २०८२ असार मसान्तमा १९ अर्ब ५० करोड रहेकोमा २०८२ साउन मसान्तमा २.७ प्रतिशतले वृद्धि भई २० अर्ब ३ करोड पुगेको छ,’ प्रतिवेदनमा भनिएको छ ।

आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो महिनाको आयातलाई आधार मान्दा बैंकिङ क्षेत्रसाग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति २०.४ महिनाको वस्तु आयात र १६.६ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त रहने राष्ट बैंकको दाबी छ । यस वर्ष राष्ट बैंकले ७ महिनाको आयात धान्न सक्ने विदेशी मुद्रा सञ्चिति कायम गर्ने लक्ष्य तय गरेको छ ।

मुद्रास्फीति

वार्षिक बिन्दुगत उपभोक्ता मूल्य वृद्धि दर: १.६८% (गत वर्ष ४.०९%)
खाद्य तथा पेय पदार्थ: २.२८% (गत वर्ष ६.१७%)
गैर–खाद्य तथा सेवा: ३.९५% (गत वर्ष २.९४%)

खाद्य उप–समूह (वार्षिक बिन्दुगत परिवर्तन):
घ्यू तथा तेल: +१०.९७%
गैर–मदिराजन्य पेय पदार्थ: +४.६४%
फलफूल: +३.०१%
तरकारी: −१८.५६%
मसला: −४.८१%
माछा तथा मासु: −२.४१%

गैर–खाद्य तथा सेवा उप–समूह (वार्षिक बिन्दुगत परिवर्तन):
विविध वस्तु तथा सेवा: +१०.६०%
शिक्षा: +७.६७%
कपडा तथा जुत्ता–चप्पल: +६.८४%
फर्निसिङ तथा घरायसी उपकरण: +५.०६%
सुर्तीजन्य पदार्थ: +४.६८%
बीमा तथा वित्तीय सेवा: −०.२२%

(स्रोत: नेपाल राष्ट्र बैंक, मासिक प्रतिवेदन, साउन २०८२/८३)

राष्ट्र बैंकको निर्देशन: अत्यावश्यक बैंकिङ सेवा निरन्तर सञ्चालन गर्न बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई आग्रह

काठमाडौँ । नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई अत्यावश्यक सेवा अवरुद्ध हुन नदिने गरी निरन्तर सञ्चालन गर्न निर्देशन दिएको छ।

बिहीबार विज्ञप्ति जारी गर्दै राष्ट्र बैंकले नेपाली सेनाले जारी गरेको निर्देशन अनुसार संवेदनशील प्रणाली सञ्चालन गरी आवतजावत हुने अवस्थामा पनि अत्यावश्यक बैंकिङ र डिजिटल भुक्तानीसम्बन्धी सेवा दिनुपर्ने जनाएको छ।

यस्तै, आवश्यक परे रिमोट एक्सेसमार्फत् सञ्चालन गर्ने व्यवस्था मिलाउन पनि राष्ट्र बैंकले आग्रह गरेको छ। साथै, यससम्बन्धी सूचना आफ्नो आधिकारिक वेभसाइटमार्फत् सार्वजनिक गर्न संस्थाहरूलाई अनुरोध गरिएको छ।

वैदेशिक यात्रा गर्दा अब अधिकतम ५ हजार डलरसम्म नगद बोक्न पाइने: भारतीय नोटमा प्रतिबन्धित

काठमाडौं – नेपाल राष्ट्र बैंकले विदेशी मुद्रा बोक्ने नियममा नयाँ व्यवस्था गरेको छ। अबदेखि नेपाल भित्रिने वा बाहिरिने यात्रुले अधिकतम ५,००० अमेरिकी डलरसम्म नगद बोक्न पाउनेछन्। यसभन्दा बढी रकम बोक्न चाहनेहरूले भने सीमा नाकामा भन्सारमा अनिवार्य घोषणा गर्नुपर्नेछ।

राष्ट्र बैंकले २००, ५०० र २,००० रुपैयाँका भारतीय नोट बोक्न र प्रयोग गर्न भने प्रतिबन्ध लगाएको छ। साथै, नेपाली नागरिकहरूले भारतबाहेक अन्य मुलुकतर्फ यात्रा गर्दा भारतीय रुपैयाँ लैजान नपाउने व्यवस्था गरिएको छ। भारत सरकारले अवैध घोषित गरिसकेको ५०० र १,००० रुपैयाँका पुराना नोटहरू प्रयोग नगर्न समेत सुझाव दिइएको छ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार यी नियमहरू विदेशी विनिमय (नियम) ऐन २०१९ (१९६२), अपराधिक गतिविधिबाट प्राप्त आय शुद्धीकरण निवारण ऐन २०६४ (२००८), र नेपाल राजपत्रमा प्रकाशित सूचनाअनुसार लागु भएका हुन्।

एफएटिएफ (फिनान्सियल एक्सन टास्क फोर्स ) द्वारा सेप्टेम्बर २०२३ मा सार्वजनिक प्रतिवेदनले नेपालमा नगद घोषणा प्रणालीको अभाव देखाउँदै सीमावर्ती क्षेत्रमा बढ्दो सुन, चाँदी र नगद तस्करीबारे गम्भीर चिन्ता जनाएपछि, सरकारले नेपाललाई “ग्रे लिस्ट” बाट हटाउने प्रयासस्वरुप यी कदमहरु चालिएको बताइएको छ।

विदेश जानेले तीन हजार डलरसम्म साट्न पाउने

काठमाडौँ – नेपाल राष्ट्र बैंकले आगामी आर्थिक वर्ष ०८२/८३ को मौद्रिक नीतिमार्फत विदेशी विनिमय व्यवस्थापनसम्बन्धी केही व्यवस्थामा परिमार्जन र नयाँ व्यवस्था गरेको छ ।

मौद्रिक नीतिमा भारतबाहेक अन्य मुलुकहरूको भ्रमणमा जाने नेपाली नागरिकहरूलाई हाल प्रतिपटक अमेरिकी डलर दुई हजार पाँच सयसम्म सटही सुविधा उपलब्ध गराउने व्यवस्था रहेकामा यस्तो सटही सुविधा वृद्धि गरी अमेरिकी डलर तीन हजार कायम गरिने उल्लेख छ ।

यसैगरी, बंगलादेश र श्रीलंकालगायत विदेशी मुद्राको कारोबार बढ्दै गएका मुलुकहरूका मुद्रालाई परिवर्त्य विदेशी मुद्राको सूचीमा थप गर्दै लगिने पनि राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

विप्रेषण कारोबारमा प्रयोग हुने विनिमय दरलाई आवश्यकताअनुसार पुनरावलोकन गरिने र परिवर्त्य विदेशी मुद्रामा हुने अन्तरबैंक कारोबार सम्बन्धमा नीतिगत व्यवस्था गर्ने मौद्रिक नीतिमा उल्लेख छ । विदेशी लगानी आकर्षण गर्न वाणिज्य बैंकमार्फत विदेशी विनिमय जोखिम व्यवस्थापन गर्ने व्यवस्था मिलाइने पनि राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

आर्थिक तथा व्यावसायिक वातावरण सुधार र लगानी अभिवृद्धिमा सहजीकरण हुने गरी ‘नेपाल राष्ट्र बैंक विदेशी लगानी तथा विदेशी ऋण व्यवस्थापन विनियमावली, २०७८’ लाई संशोधन गर्ने नीति अवलम्बन गरिएको छ । भन्सार स्वघोषणा गर्नुपर्ने नगद विदेशी मुद्राको सीमामा पुनरावलोकन गर्ने र नेपाली नागरिक वा संस्थाका नाममा विदेशमा रहेको विदेशी विनिमयको विवरण पेस गर्नुपर्ने व्यवस्थामा सहजीकरण गरिने व्यवस्था पनि मौद्रिक नीतिमा राखिएको छ ।

सुन आयात तथा बिक्री–वितरणसम्बन्धी विद्यमान व्यवस्था पुनरावलोकन गरिने पनि मौद्रिक नीतिमा उल्लेख छ । यस्तै, विप्रेषण कम्पनीहरूको अर्थतन्त्रमा योगदान बढ्दै गएको सन्दर्भमा त्यस्ता कम्पनीहरूलाई पुँजी तथा कारोबारका आधारमा वर्गीकरण गर्ने व्यवस्था मिलाइने जनाइएको छ ।

बढ्दो खराब कर्जाका कारण बैंक तथा वित्तीय संस्थामा समस्या: गभर्नर पौडेल

नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलले कृषि र साना तथा मझौला उद्यममा बढ्दो खराब कर्जाले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई नराम्रो असर पारेको बताएका छन्।

ठूला उद्यमी र व्यवसायलाई केन्द्रित गरेर मात्र मौद्रिक नीति ल्याउनाले यो समस्या समाधान नहुने उनले बताए। आर्थिक पत्रकार समाज (सेजन) ले आयोजना गरेको पूर्व मौद्रिक नीति छलफल कार्यक्रममा गभर्नर पौडेलले कृषि र साना तथा मझौला उद्यमलाई केन्द्रित गर्दै आगामी आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को लागि मौद्रिक नीति ल्याउने तयारी भइरहेको उल्लेख गरे। “हामी कृषि र साना तथा मझौला उद्यम क्षेत्रमा ऋणको प्रवाह बढाउन चाहन्छौं, तर खराब ऋण बढेको छ। यो समस्या कसरी समाधान गर्ने भन्ने कुरामा हामीले बढी केन्द्रित हुनुपर्छ,” गभर्नर पौडेलले भने, “अस्थिरताको समयमा सबै क्षेत्र प्रभावित हुन्छन्; त्यसैले, हामीले धनीहरूको एउटा समूह र किसान र साना उद्यमीहरूको अर्को समूह हुनुको सट्टा सकेसम्म सबैलाई उत्थान गर्न आवश्यक छ।”

बैंक तथा वित्तीय संस्था परिसंघ (सीबीएफआईएन) नेपालका वरिष्ठ उपाध्यक्ष राजेश उपाध्यायले ब्याजदर घटे पनि ऋण बढाउन नसक्नुको मुख्य कारण खर्चयोग्य आम्दानीमा आएको गिरावट रहेको बताए। ‘हाम्रो खर्च बढेको छ, तर आम्दानी बढ्न सकेको छैन; युवा बसाइँसराइले उपभोक्ता बजारमा उपभोग घटाएको छ,’ उपाध्यायले भने। उनले कार्यशील पूँजी ऋणका लागि निर्देशिका हुनु आवश्यक भए पनि सही समयमा नआइपुगेको तर्क गरे। उपाध्यायले खराब ऋणमा वृद्धि बैंकहरूको लागि मात्र समस्या नभएर सामाजिक मुद्दाको रूपमा देखा परेको विचार व्यक्त गरे।

पूर्व मुख्य सचिव डा. बैकुण्ठ अर्यालले सरकारले सधैं विस्तारकारी वित्तीय नीति ल्याएको तर, नीतिगत स्थिरताको अभावमा निजी क्षेत्रले थप समस्या भोगिरहेको भन्दै,सरकारले करको आधार फराकिलो बनाउने जस्ता सुधारमुखी र विस्तारमुखी वित्तीय नीतिहरू ल्याएको दाबी गर्छ, तर हामीसँग नीतिगत स्थिरता नभएको बताएका छन् ।
त्यस्तै, महासंघका पूर्व अध्यक्ष शेखर गोल्छाले आगामी मौद्रिक नीति मार्फत निजी क्षेत्रको मनोबल बढाउन आवश्यक रहेको बताए।
नेपाल बैंकर्स संघका अध्यक्ष सन्तोष कोइरालाले सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनीलाई शक्तिशाली र अधिकृत संस्थाको रूपमा स्थापना गर्नुपर्नेमा जोड दिए। “हाल बैंकहरू सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनीको रूपमा काम गरिरहेका छन्; जब बैंकहरू एक्लैले समस्या समाधान गर्न सक्दैनन्, हामीलाई सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनीको रूपमा काम गर्न शक्तिशाली संस्थाको आवश्यकता छ,” उनले टिप्पणी गरे।

विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा वृद्धि : वैदेशिक लगानीमा सुधार

काठमाडौं : राष्ट्र बैंकले प्रकाशित गरेको ६ महिनाको तथ्यांकअनुसार मुलुकको विदेशी विनिमय सञ्चितिको आकार बढेर २३ खर्ब १६ अर्ब ८४ करोड पुगेको छ। यसबाट मुलुकले १४ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न सक्ने स्थिति बनेको छ।

चालु आर्थिक वर्षको पुससम्ममा ६ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (इक्विटी मात्र) भित्रिएको छ। यो गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ४३.१४ प्रतिशत अर्थात् १ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ बढी हो। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (इक्विटी मात्र) ४ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ भित्रिएको थियो।

त्यसैगरी,मुलुकसँग कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति १३.५ प्रतिशतले वृद्धि भई २३ खर्ब १६ अर्ब ८४ करोड पुगेको छ। यो चालु आवको पुससम्मको तथ्यांक हो। अमेरिकी डलरमा यस्तो सञ्चिति असारको तुलनामा १०.३ प्रतिशतले वृद्धि भई १६ अर्ब ८४ करोड पुगेको हो। जसमा नेपाल राष्ट्र बैंकमा २० खर्ब ७२ अर्ब ३४ करोड र बैंक तथा वित्तीय संस्था (नेपाल राष्ट्र बैंकबाहेक) सँग २ खर्ब ४४ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ विदेशी विनिमय सञ्चिति कायम छ। यस्तो सञ्चितिमा भारतीय मुद्राको अंश २४.३ प्रतिशत छ।

समग्रमा आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को ६ महिनाको आयातलाई आधार मान्दा बैंकिङ क्षेत्रसँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति १७.३ महिनाको वस्तु आयात र १४.४ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त रहेको राष्ट्र बैंकले बताएको छ।

मुलुकबाट बाहिरिनेभन्दा भित्रिने विदेशी मुद्रा अधिक हुँदा ६ महिनामा शोधनान्तर स्थिति २ खर्ब ४९ अर्ब २६ करोडले बचतमा छ। गत वर्षको सोही अवधिमा शोधनान्तर स्थिति २ खर्ब ७३ अर्ब ५२ करोडले बचतमा थियो। अमेरिकी डलरमा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा २ अर्ब ६ करोडले बचतमा रहेको शोधनान्तर स्थिति समीक्षा अवधिमा १ अर्ब ८२ करोडले बचतमा छ। यससँगै, मुलुकको चालु खाता १ खर्ब ४८ अर्ब १७ करोडले बचतमा छ।

गत वर्षको सोही अवधिमा १ खर्ब ६२ अर्ब ५६ करोडले बचतमा थियो। अमेरिकी डलरमा १ अर्ब ८ करोडले बचतमा छ। यस्तै खुद पुँजीगत ट्रान्सफर ४ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ छ।

४० अर्ब बराबर तरलता खिच्दै राष्ट्र बैंक

काठमाडौं – बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता भएपछि निक्षेप संकलन उपकरण बोलकबोल मार्फत नेपाल राष्ट्र बैंकले ४० अर्ब बराबर तरलता खिच्न लागेको हो ।

राष्ट्र बैंकले २१ दिनका लागि निक्षेप संकलन उपकरण बोलकबोल मार्फत तरलता खिच्न लागेको हो ।बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता भएपछि चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ सुरुवातबाट नै नेपाल राष्ट्र बैंकले निरन्तर तरलता खिच्दै आएको छ ।

निक्षेप संकलन दरमा स्थायी निक्षेप सुविधा दिएको राष्ट्र बैंकले निक्षेप संकलन उपकरण बोलकबोल मार्फत पनि तरलता खिचिरहेको छ ।आइतबार बोलकबोल हुने निक्षेप संकलन उपकरणको सावाँ–ब्याज आगामी ११ फागुनमा भुक्तानी हुनेछ ।

निक्षेप संकलन उपकरणको ब्याजदर बोलकबोलबाट तय हुनेछ । बोल गर्न सकिने रकम न्यूनतम १० करोड र बढीमा ५ करोड रुपैयाँले भाग गर्दा निःशेष भाग जाने गरी कुल आह्वान रकमसम्म हुनेछ ।

बोलकबोलमा राष्ट्र बैंकबाट इजाजतप्राप्त ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थामात्र सहभागी हुन पाउनेछन् ।

यस्तो छ राष्ट्र बैंकले आजको लागि निर्धारण गरेको बिदेशी मुद्राको विनिमय दर

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि निर्धारण गरेको विनिमयदर अनुसार, युके पाउण्ड स्टर्लिङ, अष्ट्रेलियन डलर, सिङ्गापुर डलर, साउदी अरेबियन रियाल, साउथ कोरियन वन, कुवेती दिनार, बहराइन दिनारको भाउ बढेको छ ।

यस्तै, युरोपियन युरो, स्वीस फ्र्याङ्क, क्यानेडियन डलर, जापानी येन, कतारी रियाल, थाई भाट, स्वीडिस क्रोनरको भाउ घटेको छ भने केही विदेशी मुद्राको विनिमयदर स्थिर छ ।

निर्धारित दरअनुसार, अमेरिकी डलर एकको खरिददर एक सय ३६ रुपैयाँ ५६ पैसा र बिक्रीदर एक सय ३७ रुपैयाँ १६ पैसा कायम भएको छ ।

युरोपियन युरो एकको खरिददर एक सय ४२ रुपैयाँ ४० पैसा र बिक्रीदर एक सय ४३ रुपैयाँ ०३ पैसा, युके पाउण्ड स्टर्लिङ एकको खरिददर एक सय ७१ रुपैयाँ ८० पैसा र बिक्रीदर एक सय ७२ रुपैयाँ ५५ पैसा, स्वीस फ्र्याङ्क एकको खरिददर एक सय ५१ रुपैयाँ ४२ पैसा र बिक्रीदर एक सय ५२ रुपैयाँ ०९ पैसा कायम गरिएको छ ।

अष्ट्रेलियन डलर एकको खरिददर ८४ रुपैयाँ ९१ पैसा र बिक्रीदर ८५ रुपैयाँ २९ पैसा, क्यानेडियन डलर एकको खरिददर ९४ रुपैयाँ ७७ पैसा र बिक्रीदर ९५ रुपैयाँ १९ पैसा, सिङ्गापुर डलर एकको खरिददर एक सय रुपैयाँ ५१ पैसा र बिक्रीदर एक सय रुपैयाँ ९५ पैसा निर्धारण गरिएको छ ।

जापानी येन १० को खरिददर आठ रुपैयाँ ६५ पैसा र बिक्रीदर आठ रुपैयाँ ६९ पैसा, चिनियाँ युआन एकको खरिददर १८ रुपैयाँ ७१ पैसा र बिक्रीदर १८ रुपैयाँ ७९ पैसा, साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ३६ रुपैयाँ ३७ पैसा र बिक्रीदर ३६ रुपैयाँ ५३ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिददर ३७ रुपैयाँ ४५ पैसा र बिक्रीदर ३७ रुपैयाँ ६२ पैसा कायम भएको छ ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार थाई भाट एकको खरिददर चार रुपैयाँ ०१ पैसा र बिक्रीदर चार रुपैयाँ ०२ पैसा, युएई दिराम एकको खरिददर ३७ रुपैयाँ १८ पैसा र बिक्रीदर ३७ रुपैयाँ ३४ पैसा, मलेसियन रिङ्गेट एकको खरिददर ३० रुपैयाँ ५४ पैसा र बिक्रीदर ३० रुपैयाँ ६७ पैसा निर्धारण भएको छ ।

साउथ कोरियन वन एक सयको खरिददर नौ रुपैयाँ २७ पैसा र बिक्रीदर नौ रुपैयाँ ३१ पैसा, स्वीडिस क्रोनर एकको खरिददर १२ रुपैयाँ ४१ पैसा र बिक्रीदर १२ रुपैयाँ ४६ पैसा र डेनिस क्रोनर एकको खरिददर १९ रुपैयाँ ०९ पैसा र बिक्रीदर १९ रुपैयाँ १८ पैसा तोकिएको छ ।

राष्ट्र बैंकले हङ्कङ डलर एकको खरिददर १७ रुपैयाँ ५९ पैसा र बिक्रीदर १७ रुपैयाँ ६७ पैसा, कुवेती दिनार एकको खरिददर चार सय ४३ रुपैयाँ १६ पैसा र बिक्रीदर चार सय ४५ रुपैयाँ ११ पैसा, बहराइन दिनार एकको खरिददर तीन सय ६२ रुपैयाँ २३ पैसा र बिक्रीदर तीन सय ६३ रुपैयाँ ८२ पैसा, ओमनी रियाल एकको खरिदर तीन सय ५४ रुपैयाँ ६८ पैसा र बिक्रीदर तीन सय ५६ रुपैयाँ २४ पैसा तोकिएको छ । त्यसैगरी भारतीय रुपैयाँ एक सयको खरिददर एक सय ६० रुपैयाँ र बिक्रीदर एक सय ६० रुपैयाँ १५ पैसा तोकिएको छ ।

यो विनिमय दरलाई आवश्यकतानुसार जुनसुकै समयमा पनि संशोधन गर्न सकिने राष्ट्र बैङ्कले जनाएको छ । वाणिज्य बैंकले तोक्ने विनिमय दर भने फरक हुनसक्ने र अद्यावधिक विनिमय दर केन्द्रीय बैंकको वेबसाइटमा उपलब्ध हुनेसमेत जनाइएको छ ।

आधा दर्जन बैंक तथा वित्तीय संस्था कारबाहीमा

नेपाल राष्ट्र बैंकले केन्द्रीय बैंकको नियम उल्लंघन गर्ने आधा दर्जन बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई कारवाही गरेको छ।

चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमास (पुस मसान्तसम्म) मा केन्द्रीय बैंकको नियम उल्लंघन गरेको भन्दै राष्ट्र बैंकले ग्लोबल आईएमई बैंक, प्रभु बैंक, हिमालयन बैंक , मुक्तिनाथ विकास बैंक, गरिमा विकास बैंक र रिलायन्स फाइनान्सलाई कारबाही गरेको हो।

राष्ट्र बैंकबाट क, ख र ग वर्गका इजाजत प्राप्त संस्थाहरुलाई जारी गरिएको एकीकृत निर्देशन, २०७९ को निर्देशन नं. १५/०७९ को बुँदा नं. ३(८) को व्यवस्थाविपरीत प्रिमियम दर बढाएर ग्राहकबाट ब्याज असुल गरेको रकम सम्बन्धित ग्राहकको खातामा फिर्ता गर्न निर्देशन दिइएकामा कतिपयले फिर्ता नगरेको र आव २०७९/८० मा पुन: निर्देशनविपरीत प्रिमियम दर बढाइएको, सोही एकीकृत निर्देशनको निर्देशन नं. २/०७९ अनुसार कर्जा दुरुपयोग भएको, व्यवसाय सञ्चालनमा नरहेको, लिलामी प्रक्रियामा रहेको, डी/ई रेसियो नमिलेको अवस्थामा समेत पर्याप्त कर्जा नोक्सानी व्यवस्था कायम नगरेको, सोही एकीकृत निर्देशनको निर्देशन नं. २/०७९ को बुँदा नं. ८ (५) को व्यवस्थाविपरीत पुनरतालिकीकरण र/वा पुनरसंरचना गर्दा निष्क्रिय कर्जाहरुको समेत पुनरतालिकीकरण/पुनरसंरचना गरी उक्त कर्जाहरुलाई सक्रिय कर्जामा वर्गीकरण गरेको पाइएकाले ग्लोबल आईएमई र बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतलाई नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ को दफा १०० को उपदफा २ को खण्ड (क) बमोजिम नसिहत दिइएको छ।

साथै उपर्युक्त कार्यहरुको समयमै निगरानी तथा अनुगमनन गरी राष्ट्र बैंकबाट क, ख र ग वर्गका इजाजतपत्रप्राप्त संस्थाहरुलाई जारी गरिएको एकीकृत निर्देशन, २०७९ को निर्देशन नं. ६र०७९ को बुँदा नं. २ को सञ्चालकरसञ्चालक समितिको कर्तव्य र उत्तरदायित्वसम्बन्धी निर्देशनको खण्ड (घ) को पालना नगरी यस बैंकबाट जारी निर्देशन उल्लंघन गरेको हुँदा बैंकको सञ्चालक समितिलाई नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ को दफा १०० को उपदफा २ को खण्ड (क) बमोजिम सचेत गराइएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

आर्थिक संकट तत्काल समाधान हुँदैन : अर्थमन्त्री

काठमाडौं : अर्थमन्त्री डा प्रकाशरण महतले अर्थतन्त्रमा देखिएका समस्या पूर्ण रुपमा समाधान हुन अझै केही समय लाग्ने बताएका छन् । विश्व बैंक र अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आइएमएफ)को मोरक्कोमा भएको संयुक्त वार्षिक बैठकमा सहभागी भई आइतबार स्वदेश फर्किएका महतले त्रिभुवन विमानस्थलमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा मुलुकको अर्थतन्त्रमा सुधारको संकेत देखिन थालेको तर अर्थतन्त्रमा केही दीर्घकालीन समस्याहरू रहेकाले र सो समाधान हुन केही समय लाग्ने बताएका छन्।

अर्थमन्त्री महतले मोरक्कोको वार्षिक बैठकका क्रममा सहभागीहरुले सामूहिक र द्विपक्षीय हितका विषयमा छलफल गर्नुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग पनि सञ्जाल बनाउने अवसर पाएको बताएका छन् ।उनले आर्थिक सुशासन, पारदर्शिता र नेपाली परिवेश र परिवेशअनुसार सुधार गर्नुपर्ने विषयमा पनि छलफल भएको बताए ।

लक्ष्यभन्दा २३ अर्ब बढी आन्तरिक ऋण उठाउँदै सरकार

जेठ १४, काठमाडौं – चालु आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा सरकारले २ खर्ब ४० अर्ब रुपैयाँ आन्तरिक ऋण उठाउने लक्ष्य निर्धारण गरेको भए पनि, असार मसान्तसम्म २ खर्ब ६३ अर्ब रुपैयाँ उठाउने तयारी गरेको छ। यो रकम आर्थिक वर्षको लक्ष्यभन्दा २३ अर्ब रुपैयाँ बढी हुन आउँछ।

बैंकिंग प्रणालीमा तरलता कम र ब्याजदर उच्च भएका बेला सरकारको यो कदमले तरलता र ब्याजदरमा थप दबाब पुग्ने देखिन्छ ।

सरकारले हरेक वर्ष उठाउन पाउने आन्तरिक ऋणको सीमा राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्तीय आयोगले सिफारिस गर्दछ र आयोगले यो वर्षको कुल गार्हस्थ उत्पादनको ५ प्रतिशत नबढ्ने गरी आन्तरिक ऋण उठाउन सिफारिस गरेको छ । त्यस हिसाबले पनि सरकारले २ खर्ब ६९ अर्ब ऋण उठाउन पाउनेछ।

चालु आवको मौद्रिक नीतिले निजी क्षेत्रमा प्रवाह हुने कर्जा १२.६ प्रतिशतले विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेकोमा चैत मसान्तसम्म ३.५ प्रतिशतमात्रै विस्तार भएको छ । यस्तै चैत मसान्तसम्म निक्षेप भने ३ खर्ब ५६ अर्बले बढेको राष्ट्र बैंकको तथ्यांक छ ।यो तथ्याङ्क २०७९ असार मसान्तको भन्दा ७ प्रतिशतले बढी हो ।

सरकारले हालसम्म २ खर्ब ४ अर्ब ७० करोड रुपैयाँ आन्तरिक ऋण उठाइसकेको छ । राष्ट्र बैंक मौद्रिक व्यवस्थापन विभागको राष्ट्र ऋण परिचालन तालिकाअनुसार अझै ५९ अर्ब ३० करोड रुपैयाँ बराबरको आन्तरिक ऋण उठाउने विभिन्न औजारहरुको बोलकबोल हुनेछ ।

अन्तरदेशीय डिजिटल भुक्तानी कारोबारको सम्पूर्ण अधिकार भारतलाई दिने सरकारी चलखेल

भारतीय दबाबमा प्रधानमन्त्री दाहालको भारत भ्रमणका क्रममा टुंगो लगाउने गरि तयारी सुरु

भारतीय दबाबमा नेसनल पेमेन्ट्स कर्पोरेसन अफ इन्डियाअन्तर्गतको युनिफाइड पेमेन्ट्स इन्टरफेस (यूपीआई) भित्र रहेर भारतीय कम्पनी गेटवे पेमेन्ट सर्भिस प्रा.लि. (जीपीएस) लाई जिम्मेवारी दिन सरकार तयार।

अन्तरदेशीय डिजिटल भुक्तानी कारोबारको सम्पूर्ण अधिकार भारतलाई जिम्मा लगाउने गरि सरकारले तयारी थालेको छ। प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको भारत भ्रमणका क्रममा टुंगो लगाउने गरि भारतीय कम्पनीलाई जिम्मा दिने प्रक्रिया अगाडी बढाइएको छ।

नेपाल र भारतबीच डिजिटल वालेट तथा क्यूआर कोडमार्फत नेपालमा हुने कारोबार व्यवस्थापनको जिम्मा नेपालले नै गर्ने गरी, जीटूजी सम्झौता गर्न नेपाल राष्ट्र बैंकले राखेको लिखित प्रस्ताव विपरीत सरकारले डिजिटल वालेट तथा क्यूआर कोडमार्फत हुने सम्पूर्ण आर्थिक कारोबारको जिम्मा भारतीय कम्पनीलाई सुम्पिन लागेको हो।

यसरी नेपालतर्फको कारोबारको जिम्मा भारतीय कम्पनीले पाउँदा देशको वित्तीय विवरण सिधै भारतीय कम्पनीको पहुँचमा पुग्नेबारे राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरूले ध्यानाकर्षण गराउँदा पनि सरकारले राष्ट्र बैंकको प्रस्तावको वेवास्ता गरि यस्तो तयारी अघि बढाएको बुझिएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले आफ्नो र बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको संयुक्त लगानीमा स्थापना भएको नेपाल क्लियरिङ हाउस लिमिटेड (एनसीएचएल) लाई उक्त कारोबारको जिम्मा दिन प्रस्ताव गरे पनि सरकारले भने सिधै भारतीय कम्पनीको एजेन्टका रूपमा गेटवे पेमेन्ट सर्भिस प्रा.लि. (जीपीएस) लाई सम्पूर्ण जिम्मा दिन तयारी गरेको छ। जीपीएसले भारतको नेसनल पेमेन्ट्स कर्पोरेसन अफ इन्डिया (एनपीसीआई) अन्तर्गतको युनिफाइड पेमेन्ट्स इन्टरफेस (यूपीआई) प्रणाली चलाउने सम्झौता गरेको छ ।

भारतीय दबाबमा सरकारले सो सम्बन्धि सम्पूर्ण जिम्मा भारतीय कम्पनीलाई सुम्पन लागेको बताइएको छ। यसका लागि नेपालस्थित भारतीय दूतावासका अधिकारीहरूले समेत दबाब दिएको र सोहि अनुसार सरकारले तयारी थालेको राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरुले बताएका छन् ।

नेपालको बैंकिङ क्षेत्र सुरक्षित छ: सानोतिनी धक्काले असर गर्दैन : गभर्नर

नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले नेपालका बैंकहरुको अवस्था सुरक्षित रहेको र सानोतिनो धक्काले यसलाई असर नगर्ने बताउनुभएको छ ।

चालु आर्थिक वर्ष २०७९/८० को ८ महिनाको वित्तीय तथ्यांक सार्वजनिक गर्दै गभर्नर अधिकारीले विदेशी विनियम सञ्चिति सुविधाजनक अवस्थामा रहेको र मुद्रास्फीति घट्दो अवस्थामा रहेको बताउनुभएको थियो।

हाल बैंकको ब्याजदर केही माथि भएको भए पनि फागुनदेखि बेस रेट घट्दो दरमा पुगेको अधिकारीले बताएका छन् । नेपालको अर्थतन्त्र सुधार उन्मुख रहेकाले हतास हुनुपर्ने अवस्था नरहेको भन्दै, उनले पुँजी पर्याप्तता ११ प्रतिशत हुनुपर्नेमा १३ प्रतिशत रहेको र निष्क्रिय कर्जा समेत २.६३ प्रतिशत रहेको बताएका छन्।

आयात प्रतिबन्ध मंसिरसम्म थप गर्ने सरकारको निर्णय

सरकारले सवारी साधन, मोवाइल लगायत विलासी वस्तुको आयातमा लगाएको प्रतिबन्ध मंसिरसम्म कायम राख्ने निर्णय गरेको छ ।

आज बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले विलासी वस्तुको आयातमा लगाएको प्रतिबन्ध लम्ब्याउने निर्णय गरेको हो । नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चिति घट्दै गएपछि २०७९ वैशाखदेखि विलासिताका सामान अन्तर्गत पर्ने १० वस्तुमा प्रतिबन्ध लगाइएको थियो । तर ती १० वस्तुमध्ये हाल ४ वटा मात्रै प्रतिबन्धित छन् । २०७९ भाद्र १४ गते एम्बुलेन्स बाहेकका निजी सवारी साधन, ३ सय डलरभन्दा माथिका मोबाइल, १५० सीसीभन्दा माथिका मोटरसाइकल र मदिरामा रोक लगाइएको थियो र आज बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले सो प्रतिबन्धलाई मंसिरसम्म लम्ब्याउने निर्णय गरेको हो ।

यसअघि कुरकुरे चिप्स लगायतका समान प्रकारका उत्पादन, मदिरा, चुरोट तथा सूर्तिजन्य पदार्थ, हिरा, मोबाइल फोन, ३२ इन्चभन्दा माथिको टेलिभिजन, २५० सीसीभन्दा माथिका जीप, कार, भ्यान र मोटरसाइकल, खेलौना र तास आयातमा रोक लगाइएको थियो ।

तरलता अभाव कम गर्न बैंकिङ प्रणालीमा ३० अर्ब पठाउँदै राष्ट्र बैंक

तरलता अभाव कम गर्न नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीमा ३० अर्ब रुपैयाँ पठाउने भएको छ।

राष्ट्र बैंकले रिपो जारी गरेर बैंकिङ प्रणालीमा ३० अर्ब रुपैयाँ पठाउने निर्णय गरेको हो । सात दिनको अवधिका लागि जारी उक्त रिपो कार्तिक ३ गते परिपक्क हुनेछ।

चालु आर्थिक वर्षको सुरुवातदेखि नै तरलता अभाव खेपिरहेको बैंकहरुलाई यसअघि नै राष्ट्र बैंकले विभिन्न योजना र सुविधा अन्तर्गत कुल २२ खर्ब ५० अर्ब ९ करोड २९ लाख रुपैयाँ बराबरको तरलता सुविधा उपलब्ध गराइसकेको छ।

Repo Summary Results Regular 2079 80 upto 2079 06 27 page 0001

आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामा शोधनान्तर घाटा २२ अर्ब ६३ करोड

आर्थिक वर्ष २०७९/८० को पहिलो महिनामा मुलुकको शोधनान्तर स्थित २२ अर्ब ६३ करोडले घाटामा गएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा शोधनान्तर स्थिति रु.३८ अर्ब ७५ करोडले घाटामा रहेको थियो । अमेरिकी डलरमा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ३२ करोड ५५ लाखले घाटामा रहेको शोधनान्तर स्थिति समीक्षा अवधिमा १७ करोड ७७ लाखले घाटामा रहेको छ ।

समीक्षा अवधिमा चालु खाता रु.१६ अर्ब २६ करोडले घाटामा रहेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा चालु खाता रु.४७ अर्ब २९ करोडले घाटामा रहेको थियो । अमेरिकी डलरमा अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ३९ करोड ७४ लाखले घाटामा रहेको चालु खाता समीक्षा अवधिमा १२ करोड ७७ लाखले घाटामा रहेको छ ।

nepal rastra bank

घट्दो क्रममा विदेशी मुद्रा सञ्चिती:
२०७९ असार मसान्तमा रु.१२१५ अर्ब ८० करोड बराबर रहेको कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति १.५ प्रतिशतले कमी आई २०७९ साउन मसान्तमा रु.११९७ अर्ब ८५ करोड कायम भएको छ । अमेरिकी डलरमा यस्तो सञ्चिति २०७९ असार मसान्तमा ९ अर्ब ५४ करोड रहेकोमा २०७९ साउन मसान्तमा १.२ प्रतिशतले कमी आई ९ अर्ब ४२ करोड कायम भएको छ ।

foreign reserve

कुल विदेशी विनिमय सञ्चितिमध्ये नेपाल राष्ट्र बैंकमा रहेको सञ्चिति २०७९ असार मसान्तमा रु.१०५६ अर्ब ३९ करोड रहेकोमा २०७९ साउन मसान्तमा ०.७ प्रतिशतले कमी आई रु.१०४९ अर्ब ११ करोड कायम भएको छ । बैंक तथा वित्तीय संस्था (नेपाल राष्ट्र बैंकबाहेक) सँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति २०७९ असार मसान्तमा रु.१५९ अर्ब ४१ करोड रहेकोमा २०७९ साउन मसान्तमा ६.७ प्रतिशतले कमी आई रु.१४८ अर्ब ७४ करोड कायम भएको छ । आर्थिक वर्ष २०७९/८० को पहिलो महिनाको आयातलाई आधार मान्दा बैकिङ्ग क्षेत्रसँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति ९.४ महिनाको वस्तु आयात र ८.० महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त रहने देखिन्छ ।

एक महिनाको मूल्य वृद्धि ८.२६ प्रतिशत
आर्थिक वर्ष २०७९/८० को पहिलो महिनामा वार्षिक बिन्दुगत उपभोक्ता मुद्रास्फीति ८.२६ प्रतिशत रहेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही महिनामा यस्तो मुद्रास्फीति ४.३५ प्रतिशत रहेको थियो । समीक्षा महिनामा खाद्य तथा पेय पदार्थ समूहको मुद्रास्फीति ७.११ प्रतिशत र गैर-खाद्य तथा सेवा समूहको मुद्रास्फीति ९.१८ प्रतिशत रहेको छ ।

mulya briddhi

२०७८ साउन महिनाको तुलनामा २०७९ साउन महिनामा खाद्य तथा पेय पदार्थ समूह अन्तर्गत घ्यू तथा तेल, फलफूल, रेष्टुरेण्ट तथा होटल, मदिराजन्य पेय पदार्थ र दुग्ध पदार्थ तथा अण्डा उपसमूहको मूल्यवृद्धि क्रमशः १९.५८ प्रतिशत, १८.७९ प्रतिशत, ११.८४ प्रतिशत, १०.२४ प्रतिशत र १०.१९ प्रतिशत रहेको छ । साथै, गैर-खाद्य तथा सेवा समूह अन्तर्गत यातायात, स्वास्थ्य, फर्निसिङ्ग तथा घरायसी उपकरणहरु, शिक्षा र घरायसी उपयोगका वस्तुहरु उपसमूहको मुद्रास्फीति क्रमशः २३.८८ प्रतिशत, १०.५४ प्रतिशत, ९.०४ प्रतिशत, ८.११ प्रतिशत र ७.८६ प्रतिशत रहेको छ ।

आर्थिक वर्ष २०७९/८० को मौद्रिक नीति सार्वजनिक


नेपाल राष्ट्र बैंकले आज आर्थिक वर्ष २०७९/८० को मौद्रिक नीति सार्वजनिक गरेको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले आज पत्रकार सम्मेलनमार्फत मौद्रिक नीति सार्वजनिक गर्नुभएको हो।

सार्वजनिक गरिएको नयाँ मौद्रिक नीतिले यस अघि ७% रहेको बैंक दर ८.५ प्रतिशत पुर्‍याएको छ भने सेयर धितो कर्जामा सामान्य हेरफेर गर्दै ४ करोडको न्यूनतम सीमा हटाएर १२ करोडको अधिकतम सीमालाई भने कायमै राखेको छ ।

मौद्रिक नीतिको पूर्णपाठ :

राष्ट्र बैंकले आज मौद्रिक नीति सार्वजनिक गर्ने

विवादित बजेट र संकटोन्मुख अर्थतन्त्रकोबिच नेपाल राष्ट्र बैंकले आज आर्थिक वर्ष ०७९/८० को मौद्रिक नीति सार्वजनिक गर्नेभएको छ।

मौद्रिक नीतिको मस्यौदाबारे सम्पूर्ण छलफल सकेर तयारि अवस्थामा रहँदा पनि अर्थ मन्त्रालयको समेत जिम्मेवारी सम्हालिरहेका प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले समय नदिएका कारण केहि दिन रोकिएको मौद्रिक नीति आज सार्वजनिक हुनेभएको छ।

अनौपचारिक रुपमा यस पटकको मौद्रिक नीति विगतको भन्दा कसिलो आउने राष्ट्र बैंकले यस अघि नै जानकारी गराइसकेको छ। अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउन पनि कसिलो मौद्रिक नीति ल्याउनुपर्ने कुरा गभर्नर अधिकारीले विभिन्न कार्यक्रमहरुमा बताउंदै आउनुभएको छ।

यसपटक मौद्रिक नीतिमार्फत राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई प्रदान गर्ने स्थायी तरलता सुविधा प्रवाहमा कडाइ गर्ने देखि ब्याजदर बढाउने सम्म तयारी गरेको देखिन्छ। त्यसैगरी सेयर कर्जामा ४/१२ को सीमा नहटाउने र बैंक तथा वित्तीय संस्थाले खरिद गरेको सेयर कम्तीमा एक वर्षसम्म बिक्री गर्न नपाउने हालको व्यवस्थालाई चालु बर्षको मौद्रिक नीतिले पनि कायमै राख्ने देखिन्छ।

गभर्नर बर्खास्तीको माग गर्दै माइतीघर मण्डलामा प्रदर्शन

सत्तारुढ दल सम्बद्द संयुक्त विद्यार्थी संगठनहरुले नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीको बर्खास्तीको माग गर्दै माइतीघर मण्डलामा प्रदर्शन गरेका छन्।

३ गतेबाट सुरु गरिएको चरणबद्द आन्दोलनको आज तेस्रो दिन विद्यार्थिहरुले माइतीघर मण्डलामा गभर्नर बर्खास्तीको माग गर्दै कार्टुन प्रदर्शन गरेका हुन्। नेपाली कांग्रेस सम्बद्द नेविसंघ, नेकपा माओवादी केन्द्रको अखिल क्रान्तिकारी र एकीकृत समाजवादीको अनेरास्ववियूले गभर्नर अधिकारी उर्फ एम अधिकारीले राष्ट्र बैंक ऐन २०५८ को बर्खिलाप पदमा रहेर कानुनको धज्जी उडाएको र प्रतिपक्ष दलको सदस्यता लिएर मुलुकको अर्थतन्त्र ध्वस्त पार्न शक्रिय रहेको दावी गर्दै सरकार समक्ष गभर्नर अधिकारीलाई बर्खास्त गर्न माग गरेका छन्।

पुर्व घोषित कार्यक्रम अन्तर्गत संयुक्त विद्यार्थी संगठनहरुले भोलि देशैभरका क्याम्पसहरूमा विरोध कार्यक्रम आयोजना गर्ने र ७ गते गभर्नर अधिकारीको बर्खास्तीको माग गर्दै संसदमा आवाज उठाउन सांसदहरूलाई अनुरोध गर्दै प्रदर्शनीमार्गबाट सन्देश पठाउने बताएका छन्।

गभर्नर बर्खास्तीको माग गर्दै सत्तारुढ दल सम्बद्द विद्यार्थी संगठनहरुको संयुक्त आन्दोलन

सत्तारुढ गठबन्धन दल सम्बद्द विद्यार्थी संगठनहरुले राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीको बर्खास्तीको माग गर्दै पाँच दिने चरणबद्द आन्दोलनको घोषणा गरेका छन्।

नेपाली कांग्रेस सम्बद्द नेविसंघ, नेकपा माओवादी केन्द्रको अखिल क्रान्तिकारी र एकीकृत समाजवादीको अनेरास्ववियूले संयुक्त रुपमा जारी गरेको विज्ञप्तिमा गभर्नर अधिकारी उर्फ एम अधिकारीले राष्ट्र बैंक ऐन २०५८ को बर्खिलाप पदमा रहेर कानुनको धज्जी उडाएको र प्रतिपक्ष दलको सदस्यता लिएर मुलुकको अर्थतन्त्र ध्वस्त पार्न शक्रिय रहेको दावी गर्दै सरकार समक्ष गभर्नर अधिकारीलाई बर्खास्त गर्न माग गरेका छन्।

उनीहरुले गभर्नर बर्खास्तीको माग गर्दै घोषणा गरेको चरणबद्द आन्दोलन अन्तर्गत,
श्रावन ३ गते प्रधानमन्त्री र सभामुखलाई ज्ञापन पत्र बुझाउने, ४ गते राष्ट्र बैंकको केन्द्रीय कार्यालय र देशभरिका कार्यालयमा कालो ब्यानर राख्ने ,५ गते प्रज्ञा भवनको डबलीमा कार्टुन प्रदर्शन र अन्तर्क्रिया कार्यक्रम गर्ने, ६ गते देशभरका कलेजमा विरोध प्रदर्शन गर्ने र ७ गते संघिय संसद सदस्यहरुलाई गभर्नर बर्खास्तीको माग गर्दै संसदमा आवाज उठाउन अनुरोध गर्ने घोषणा गरेका छन् ।

press release on governor resignation

गभर्नरले स्पष्टिकरण सरकारलाई दिने हो कि, कुनै अमुक दलबाट सफाई दिन लगाउने ?



पार्टीको विभागीय सदस्य भएर गभर्नर पदको दुरुपयोग गरेको भन्दै माओवादी केन्द्र र सत्तारुढ दलका सांसदहरुले नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रशाद अधिकारीको राजिनामा मागेपछि चुलिएको एम अधिकारी प्रकरणमा गभर्नर र नेकपा एमालेले स्पष्टिकरण दिएका छन्।

एकातिर महाप्रशाद अधिकारीले,एमालेको अर्थ विभाग अन्तर्गत सार्वजनिक एम अधिकारी आफु नरहेको र सो प्रकरणले भ्रम सिर्जना गरेको भन्दै यस बारेमा स्पष्ट पारिदिन नेकपा एमालेको सचिवलाई सम्बोधन गरेको पत्र लेखेका छन् भने, अर्कोतिर नेकपा एमालेका सचिव भिष्म अधिकारीले, तपाई महाप्रशाद अधिकारी नेकपा एमालेको अर्थ विभागमा उल्लेख गरिएको एम अधिकारी नभएको स्पष्ट गर्दछु भनेर पत्रको जवाफ दिएको छ।

यधपी विभागमा उल्लेख गरिएको एम अधिकारी को हो भन्ने कुरा भने अहिले सम्म खुलाइएको छैन।

सबैभन्दा अचम्मको कुरा नेपाल राष्ट्र बैंकको गभर्नरले स्पष्टिकरण सरकारलाई बुझाउने हो कि, प्रमुख प्रतिपक्षी दललाई सफाई दिन लगाउने ? आफु सम्बन्धित दलको कुनै विभागमा नभएको आफुलाई थाहा हुने कुरामा, एकिन भएको खण्डमा कुनै अमुक राजनीतिक दललाई समर्थनमा लिएर स्पष्ट पारिदिनुपर्यो भनेर पत्र लेख्ने कि सरकारको सम्बंधित निकायलाई आफु सो पार्टीको अर्थ विभागमा उल्लेख गरिएको एम अधिकारी नभएको भनेर जानकारी गराउने? आवश्यक ठानेको र आशंका लागेको खण्डमा सरकारले आफै सम्बन्धित दलसंग त्यतिखेर जानकारी माग्ने हो। तर संसदमा २-४ जना सांसद उफ़्रिएर राजिनामा माग्यो भन्दैमा, राज्यको एउटा उच्च ओहोदामा बसेको व्यक्तिले सरकारलाई स्पष्टिकरण दिनुको सट्टा कुनै राजनीतिक दलबाट सफाई खोज्नु भनेको चोरको खुट्टा काट भन्दा खुट्टा उचाले जस्तो गर्नुले यस विषयलाई झनै शंकातर्फ धकेलेको छ। गभर्नर आफैले सरकारको सम्बन्धित निकायलाई एस घटनाबारे स्पष्ट जानकारी गराउने हो कि, कुनै एउटा अमुक राजनीतिक दललाई आफ्नो पक्षमा सफाई दिन लगाउने हो ?

नेकपा एमालेले अहिले स्पष्टिकरण दिएर एम अधिकारी गभर्नर महाप्रशाद अधिकारी नभएको बताए पनि वास्तविक एम अधिकारि को हो भन्ने कुरा खुलाएको छैन। यो बिचमा गभर्नरले हतारिएर कुनै एउटा राजनीतिक दलबाट आफ्नो सफाई खोज्दै गर्दा भोलि कहिँ कतै एम अधिकारी नामको बुख्याँचा खडा भयो भने पनि आश्चार्य नमान्दा हुन्छ।

राष्ट्र बैंकका गभर्नर अधिकारीमाथि छानबिन गर्नुपर्ने माओवादीको माग

माओवादी केन्द्रका सांसदहरुले राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीमाथि छानबिन गर्नुपर्ने माग राखेका छन् ।

गभर्नर अधिकारी एमालेको अर्थ तथा योजना विभागको सदस्यमा रहेको विषय सार्वजनिक भएपछी माओवादी सांसदहरूले उनीमाथि छानबिन गर्नुपर्ने माग राखेका छन्। यधपी एमालेको अर्थ तथा योजना विभागको सदस्यमा रहेका खोटांगका एम अधिकारी गभर्नर नै हुन् या अन्य कोहि हुन् भन्ने विषय भने स्पष्ट भैसकेको छैन।

माओवादी केन्द्रका सांसदहरुले गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी राजनीतिक दलमा आबद्ध हुन नपाउने राष्ट्र बैंकको ऐन र कर्मचारी नियमावली विपरीत एमालेको अर्थ तथा योजना विभागका सदस्य हुँदा उहाँले सरकारको नीति कार्यान्वयन गर्नुहुन्छ कि प्रतिपक्षको निति पालना गर्नुहुन्छ ? भन्ने प्रश्न समेत गरेका छन्। अर्थतन्त्रको बिग्रदो अवस्थामा राष्ट्र बैंकको प्रमुखले दलीय अनुशासनमा रहेर नियोजित ढंगले प्रमुख प्रतिपक्षलाई सहयोग गरेको बताउंदै गभर्नर अधिकारीमाथि छानविन गरेर कारवाही गर्नुपर्ने बताएका छन् .

आर्थिक सर्वेक्षण र बजेट सार्वजनिक हुने

आर्थिक वर्ष २०२२/२३ को आर्थिक सर्वेक्षण शनिबार प्रतिनिधिसभामा पेश हुँदैछ ।

शुक्रबारको संसद बैठकमा आर्थिक सर्वेक्षण पेस गर्ने पूर्व निर्धारित एजेण्डा भए पनि प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपा एमालेको अवरोधका कारण त्यो कार्यान्वयन हुन सकेन।

आगामी आर्थिक वर्षको बजेट सार्वजनिक हुनुअघि नै आर्थिक सर्वेक्षण पेश गर्ने व्यवस्था छ । अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले आइतबार संसदमा आर्थिक सर्वेक्षण पेश गर्ने कार्यक्रम छ ।त्यस्तै, संघीय संसदको संयुक्त बैठकमा अर्थमन्त्री शर्माले आर्थिक वर्ष २०७७/०७८ को वार्षिक बजेट पनि पेस गर्नेछन् ।

संविधानले संघीय संसदमा बजेट पेस गर्ने मिति जेठ १५ तोकेको छ ।

विदेशी मुद्रा सञ्चिति सुरक्षित गर्न राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीतिलाई थप कडाइ गर्ने

नेपाल राष्ट्र बैंकले शुक्रबार चालु आर्थिक वर्ष २०२१/२२ को मौद्रिक नीतिको समीक्षा गर्दै बढ्दो स्रोतको खाडल र विदेशी विनिमय सञ्चितिमा आएको संकुचनका कारण बैंकिङ प्रणालीमा तरलताको समस्या गहिरिएको र एकातिर ब्याजदरमा परेको दबाबमा र अर्कोतर्फ बाह्य क्षेत्रको स्थायित्व कायम गर्न पनि मौद्रिक नीतिलाई थप कडाइ गर्नुपर्ने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।

राष्ट्र बैंकले कोभिड–१९ महामारीबाट प्रभावित उद्योग–व्यवसायलाई पुनरुत्थान गर्न, आन्तरिक तथा बाह्य क्षेत्रमा ब्याजदर घटाउने र समष्टिगत आर्थिक स्थायित्व कायम गर्न प्रदान गर्ने पुनर्कर्जा सुविधालाई सीमित गर्ने विद्यमान नीतिलाई निरन्तरता दिने र मुद्रास्फीति र विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा दबाब आएमा मौद्रिक नीतिको नीतिगत निर्देशनलाई थप कडाइ गरिने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

त्यसैगरी मुद्रास्फीति र बाह्य क्षेत्रको स्थायित्वलाई ध्यानमा राखी उत्पादनशील क्षेत्र, साना तथा मझौला उद्योगमा वित्तीय श्रोतको प्रवाह बढाउन र आन्तरिक उत्पादन वृद्धि र निर्यात प्रवर्द्धनमा जोड दिइएको छ ।बाह्य क्षेत्रमा चालु खाता र भुक्तानी सन्तुलन घाटा बढेको छ भने विदेशी मुद्रा सञ्चितिको आयात सपोर्ट गर्ने क्षमता घटेको छ । केन्द्रीय तथ्याङ्क विभागले आर्थिक वर्ष २०२१/२२ मा कुल गार्हस्थ्य उत्पादन ५ दशमलव ८४ प्रतिशतले बढेको अनुमान गरेको छ ।

आर्थिक वर्ष २०२१/२२ मा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा कुल उपभोगको अंश ९०.७३ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ । यस्तो उपभोग अघिल्लो वर्षको ७.७ प्रतिशतको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षमा ११.५ प्रतिशतले बढ्ने अनुमान गरिएको छ ।

सरकारले सार्वजनिक गरेको मौद्रिक नीतिको पूर्णपाठ।

राष्ट्र बैंकमा गभर्नर अधिकारीकै निरन्तरता

सर्वोच्च अदालतले आफ्नो अन्तरिम आदेशलाई निरन्तरता दिंदै नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीमाथिको कारवाही यथास्थितिमा राख्न आदेश दिएको छ ।

न्यायाधीश सपना प्रधान मल्ल र टंकबहादुर मोक्तानको संयुक्त इजलासले यसअघिको अल्पकालीन अन्तरिम आदेशलाई निरन्तरता दिएको हो । यसअघि न्यायाधीश हरि फुयालको इजलासले गभर्नर अधिकारीलाई काममा फर्किन पाउने गरी अल्पकालीन अन्तरिम आदेश जारि गरेको थियो।

तिन दिन देखिको लामो सुनुवाइलाई टुङ्ग्याउंदै सर्वोच्चले पुरानै अन्तरिम आदेश लाई निरन्तरता दिएको हो। सर्वोच्चले अब नियमित रुपमा मूल मुद्दामाथि सुनुवाइ गर्नेछ । त्यतिञ्जेलसम्म गभर्नर अधिकारी आफ्नो पदमा बहाल रहने बाटो आजको आदेशले खुल्ला गरिदिएको छ।

गभर्न अधिकारीको मुद्दामा आज सुनुवाइ हुने

नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीको मुद्दामा आज सुनुवाइ हुने भएको छ। बिहिबार सुनुवाई नसकिएका कारण हेर्दाहेर्दैमा राखिएको गभर्नरको मुद्दामा आजका लागि पेशी तोकिएको छ।

न्यायाधीशहरू सपना प्रधान मल्ल र टंकबहादुर मोक्तानको संयुक्त इजलासमा रहेको मुद्दामा पेशीको लागि आजको समय तोकिएको छ। वैशाख ६ को सर्वोच्चको अन्तरिम आदेशसंगै पुन आफ्नो जिम्मेवारीमा फर्किएका गभर्नर अधिकारीलाई गत चैत २५ गते सरकारले निलम्बन गरेर उनि उपर छानविन समिति गठन गरेको थियो।

सर्वोच्चको अन्तरिम आदेशमा गभर्नर अधिकारि काममा फर्किएका भएपनि आजको पेशीमा अन्तरिम आदेशलाई निरन्तरता दिने वा नदिने भन्ने विषयमा सर्वोच्चले टुंगो लगाउनेछ। अन्तरिम आदेशलाई निरन्तरता दिएमा गभर्नर अधिकारी पदमा बहाल रहनेछन भने अन्तरिम आदेश खारेज गरेको खण्डमा उनीमाथि पुन छानविन प्रक्रिया अघि बढ्न सक्ने देखिन्छ।

गभर्नर अधिकारीको मुद्दामा अन्तरिम आदेश विषयमा छलफलका

नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीको मुद्दामा अन्तरिम आदेश दिने–नदिने भन्ने विषयमा छलफलका लागि पेसी तोकेको छ।

चैत २५ गते निलम्बनमा परेका गभर्नर अधिकारीलाई वैशाख ७ गते न्यायाधीश हरिप्रसाद फुँयालको इजलासले सरकारको निर्णय कार्यान्वयन नगर्न–नगराउन अल्पकालीन अन्तरिम आदेश दिँदै काममा फर्काएको थियो। सोहि अन्तरिम आदेशबारे छलफलका लागि न्यायाधीश सपना मल्ल प्रधान र टंकबहादुर मोक्तानको इजलासमा पेसी तोकिएको छ।

सरकारले व्यक्तिगत रिसरागका कारण आफूलाई निलम्बन गरेको भन्दै अधिकारीले सर्वोच्चमा रिट दायर गरेका थिए ।

निलम्वित गभर्नर अधिकारीको रिटमा आज प्रारम्भिक सुनुवाइ हुँदै

निलम्वित गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले आफु विरुद्द गरेको कारबाही फिर्ता गरि पदमा पुनर्वहाली गर्न माग गर्दै दर्ता गरेको रिट निवेदनमाथि आज सर्वोच्च अदालतमा प्रारम्भिक सुनुवाइ हुँदैछ ।

आफुलाई पूर्वाग्रहि रुपमा प्रतिशोध राखेर निलम्बन गरिएको दावी गरेका गर्दै निलम्वित गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले आफूमाथिको निलम्बन फुकुवा गर्ने आदेश जारी हुनुपर्ने माग गरेका छन् ।

आफूमाथि छानविनका लागि गठित समितिमा रहेकाहरुको निष्पक्षतामा समेत उनले प्रश्न उठाएका छन् । आफूलाई सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा सहयोग नगरेको भनी आरोप लगाइए पनि त्यसको प्रमाण पेश गर्न नसकेको भन्दै निलम्बित गभर्नर अधिकारीले त्यसलाई पुष्टि गर्न चुनौती दिएका छन् ।

सम्पत्ति शुद्धीकरणसँग जोडिएका कतिपय फाइलमा अर्थमन्त्री शर्माले हस्तक्षेप गर्न खोजेको र आफूले प्रतिवाद गरेको उनले रिट निवेदनमा उल्लेख गरेका छन् । त्यही कारणले निलम्बन गरिएको उनको दावी रहेको छ ।

सरकार विरुद्ध मुदा लिएर निलम्बित गभर्नर सर्वोच्चमा:रिटको पेशी भोलि हुने

निलम्बित गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी सरकारविरुद्ध मुद्दा लिएर सर्वोच्च अदालत पुगेका छन्। सरकारले अवैध रुपमा आफुलाई कारबाही गरेको भन्दै आज उनले सर्वोच्च पुगेर रिट दायर गरेका छन्।

सरकारले योजना अनुरुप काम गर्न नसकेको र सुचना चुहाएको भन्ने आरोप सहित निलम्बन गरेर जाँचबुझ समिति समेत बनाएको थियो।

गभर्नर अधिकारी सरकारको निर्णय खारेज गरेर आफूलाई निरन्तर काम गर्न दिने गरी अन्तरिम आदेश माग गर्दै हिजो सर्वोच्च अदालत पुगेका थिए । उनको रिट निवेदन अध्ययन गरेपछि आज सर्वोच्च प्रशासनले उनको रिट दर्ता गरेको हो ।

तरलताको अभाव भएकाले केही समय धैर्य गर्नुपर्छ :कार्यवाहक गभर्नर

नेपाल राष्ट्र बैंकका कार्यवाहक गभर्नर डा. निलम ढुंगाना तिमिल्सिनाले बैंकिङ प्रणालीमा तरलताको चाप रहेकाले केही समय धैर्य गर्नुपर्ने बताउनुभएको छ ।

काठमाडौंमा भएको तेस्रो राष्ट्रिय लघुवित्त सदस्य सम्मेलनमा बोल्दै कार्यवाहक गभर्नर ढुंगानाले लघुवित्त र समग्र बैंकिङ क्षेत्र तरलता संकटबाट गुज्रिरहेको अवस्थामा सबैले केही समय धैर्यता अपनाउनु पर्ने बताउनुभएको हो । बैंकिङ क्षेत्रमा मात्र नभई लघुवित्तमा पनि तरलता र ब्याजदरको समस्या रहेको उहांले बताउनुभयो ।

कार्यवाहक गभर्नर ढुंगानाले तरलता र ब्याजदरमा आएको उतारचढावका कारण समग्र अर्थतन्त्र र जनता मारमा परेको दाबी गर्दै व्यापार चक्र पनि चक्रवर्ती हुने भएकाले क्रमशः सबैमा सुधार हुँदै जाने बताउनुभएको थियो । गरिबी र वित्तीय पहुँचभन्दा बाहिर रहेका नेपालका २० प्रतिशत जनताका लागि लघुवित्त संस्था प्रभावकारी औजार बनेको भन्दै नेपालमा समावेशी आर्थिक विकासका लागि विभिन्न प्रयास भए पनि नेपालको कुल जनसङ्ख्याको १८ प्रतिशत अझै पनि गरिबीको रेखामुनि रहेको पनि उहांले प्रष्ट पार्नुभयो । उहांले गरिब तथा लक्षित समुदायको आर्थिक उत्थान, लैङ्गिक हिंसा र महिला सशक्तिकरणमा सहयोग र आर्थिक असमानता घटाउनमा लघुवित्तले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताउनुभएको थियो।

अर्थमन्त्रीलाई असहयोग गरेकोले गभर्नरलाई कारबाही गरिएको हो :प्रधानमन्त्री देउवा

अर्थमन्त्रीलाई सहयोग नगरेको भन्दै गभर्नरलाई कारबाही गर्नुपरेको प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले बताउनुभएको छ ।

गभर्नर अधिकारीलाई निलम्बन गरे लगत्तै सरकारले शुक्रबार सर्वोच्च अदालतका पूर्व न्यायाधीशको संयोजकत्वमा तीन सदस्यीय छानबिन समिति गठन गरेको थियो ।गभर्नरविरुद्धको कारबाहीको चौतर्फी आलोचना भइरहेको बेला आज बसेको सत्तारुढ दलको बैठकमा नेपाली काँग्रेसका महामन्त्री गगनकुमार थापा र नेकपा माओवादी केन्द्रका नेता वर्षमान पुनले आर्थिक संकट र गभर्नरमाथि भएको कारबाहीबारे प्रश्न उठाएका थिए ।

बैठकमा प्रधानमन्त्री देउवाले अर्थमन्त्रीलाई सहयोग नगरेको भन्दै कारबाही गरिएको बताउनुभएको हो ।

अर्थमन्त्रीले आफूले काम गर्न नपाएको र गभर्नरले सहयोग नगरेको गुनासोको आधारमा गभर्नर अधिकारीलाई कारबाही गरिएको बताइएको हो।

सरकारले समग्र देशको आर्थिक प्रणाली भत्काउन हस्तक्षेप गरेको छ:विष्णु पौडेल

अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले नेपाल राष्ट्र बैंकको स्वायत्ततामाथि हस्तक्षेप गरेको भन्दै सरकारको यस्तो निर्णयले मुलुकको अर्थतन्त्र थप धरासायी हुने नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष विष्णु पौडेलले बताउनुभएको छ।

देशको अर्थ व्यवस्थाबारे एमालेद्वारा आज आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै पौडेलले भन्नुभयो,” मुलुकको आर्थिक अवस्था कमजोर भएको र अर्थतन्त्र सुधार्न लागिपर्नुपर्ने बेलामा गभर्नरलाई निलम्बन गरेर सरकारले समग्र देशको आर्थिक प्रणाली भत्काउन हस्तक्षेप गरेको छ”।

सरकारको यो कदमको सकारात्मक हस्तक्षेप नगर्ने हो भने देशलाई श्रीलंकाको जस्तो आर्थिक संकटमा धकेल्ने पनि उहांले बताउनुभएको छ । पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै, प्रधानमन्त्री वा मन्त्रीको भाषणले मात्रै वर्तमान आर्थिक संकट रोक्न नसक्ने पनि उहांले बताउनुभएको छ ।

अर्थमन्त्रीले नैतिकताको आधारमा राजिनामा दिनुपर्छ        

देश अहिले गम्भिर आर्थिक संकटको दिशामा अघी बढीरहेको छ । कोरोनाको महामारीले वर्षौं अघीदेखी ठप्प जस्तै बनेको र पछील्लो समय रुस युक्रेन द्वन्दले बढाएको महंगीले थलिएको देशको अर्थतन्त्र स्वार्थपूर्ण नेपालको राजनीतिले गिजोलिदिंदा देश अब कुन दिन श्रीलंकाको अवस्थामा पुग्ला भनेर आत्तिनुपर्ने भएको छ । जम्मा ६ देखी ७ महिनाको वस्तु वा सेवा आयात धान्न पुग्ने विदेशी विनिमय सञ्चिति मात्रले हामी आर्थिक संकटको कुन मोडमा छौं भन्ने कुरा प्रष्ट पार्दछ । यस्तो आर्थिक संकटको स्थितीमा हिजो एक्कासी अर्थ मन्त्रालयले गभर्नर महाप्रशाद अधिकारीलाई निलम्बन गरेको खबर सार्वजनिक भएपछी सामाजिक सञ्जालहरुमा देशको आर्थिक अवस्था र अर्थमन्त्रीप्रती विभिन्न टिक्का टिप्पणी सुरु भएको छ ।

अर्थ मन्त्रालयले गभर्नर अधिकारीमाथि राष्ट्र बैंकको  गोप्य सूचना चुहाएको, व्यवस्थापकीय जिम्मेवारी पूरा गर्न नसकेको र  उद्देश्य अनुसार तोकेको  जिम्मेवारी पूरा नगरेको भन्ने आरोप लगाएर निलम्बन गरेको छ । तर विहिबार मात्रै अर्थमन्त्रीद्वारा अछामका पृथ्वीबहादुर शाहको खातामा विदेशबाट आएको ४० करोड  छुटाउन राष्ट्र बैंकलाई दवाव दिएको भन्ने खबर सार्वजनिक हुनु र भोलिपल्टै अर्थ मन्त्रालयले गभर्नर अधिकारीलाई निलम्बन गर्नु संयोग मात्र नभएर अर्थमन्त्रीले व्यक्तिगत रिसरागको कारण र आफ्नो छबी बचाउनकै निम्ती गभर्नरलाई निलम्बन गरिएको भन्ने टिक्का टिप्पणी सुनिन थालेको छ । राष्ट्र बैंक र अर्थ मन्त्रालय मिलेर संकटको समाधान निकाल्नुपर्ने अवस्थामा गभर्नर निलम्बन गर्ने निर्णयले देशको चरम आर्थिक संकटलाई कसरी सम्बोधन गर्नसक्ला ?

त्यसो त प्रमुख प्रतिपक्ष नेकपा एमालेले हिजो नै अर्थमन्त्रीले आफ्नो असक्षमता लुकाउन अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले गभर्नरलाई निशाना बनाएको टिप्पणी गरेको छ ।सरकारले अपेक्षित रुपमा पुंजिगत खर्च गर्न नसकेको बिषयमा होस या पुंजी बजारमा आएको गिरावटको बिषयलाई लिएर होस अर्थमन्त्री जनार्दन शर्मा र गभर्नर अधिकारीबीच पछिल्लो समय राम्रो सम्बन्ध नरहेको कुरा बेलाबखत चर्चाकै विषय बन्ने गरेको छ । तर अर्थमन्त्रीलाई ४० करोडको मामिलामा जोडेर समाचार आउनु र त्यसैको भोलीपल्ट गभर्नर निलम्बनमा पर्नु भने संयोग मात्र नभएर अर्थमन्त्रीले सांच्चिकै आफ्नो असक्षमता लुकाउन गभर्नरलाई बलिको बोका बनाएको हुनसक्ने अड्कलबाजिहरु चलिरहेको छ । त्यसो त केही समय अघी मात्र कांग्रेसको केन्द्रिय समितीमा अर्थमन्त्री असक्षम भएको र देशको अर्थ व्यवस्था सम्हाल्न नसक्ने भन्दै अर्थमन्त्रीको रजिनामा समेत माग गरिएको थियो ।

हुनत अर्थमन्त्री शर्मा अर्थव्यवस्था सम्बन्धी त्यती राम्रो ज्ञान भएका र अर्थशास्त्रमा दख्खल भएका व्यक्ती पनि होइनन । अर्थ व्यवस्था सम्बन्धी ज्ञान भन्दा पनि राजनीतिक भगवण्डाको विराशतको रुपमा उनले अर्थ मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने मौका पाएका हुन् । त्यसो त बिषयगत ज्ञान नहुंदै गर्दा पनि शर्मा उर्जा मन्त्री हुंदा उनले देशलाई लोडसेडिङ मुक्त गराउन जुन भुमिका खेले त्यो प्रशंसनीय छ । शायद उर्जा मन्त्री हुंदा उनले गरेको कामको कारण जनताले उनको अर्थमन्त्री कार्यकालमा देशले आर्थिक रुपमा पनि फड्को मार्नेछ भन्ने अपेक्षा  गर्नु स्वभाविक नै थियो । तर अर्थ मन्त्रालयमा मन्त्री शर्माले उद्देश्य अनुरुप र देश र जनताको अपेक्षा अनुरुप काम गर्न नसकेको भन्ने कुरामा कुनै दुई मत रहेन ।

अर्को कुरा अर्थमन्त्रि र गभर्नरबीच कतिपय कुरामा मतभेद रहनु सामान्य कुरा हो। तर आपसी मतभेदकै आधारमा राजनीतिक प्रतिशोध राखेर अर्थमन्त्रीले गभर्नर निलम्बन गर्दै बस्ने हो भने यसले दिने प्रतिफल कस्तो होला ? भोलि आउने गभर्नरले निलम्बन परिएला भन्ने त्राशमा अर्थमन्त्रीको निजि राजनीतिक स्वार्थको निम्ति काम नगर्ला भन्न सकिएला र ? अहिले नै अनुसन्धानको प्रक्रियामा रहेको बैक खाताको रकम छुटाउन राष्ट्र बैंकलाई दबाव दिने अर्थमन्त्रीले भोलि आफु अनुकुलकै मान्छे नियुक्ति गरेर आर्थिक अपचलन गर्दैनन् भन्ने विस्वाश गर्ने आधार के छ ?

त्यसैले व्यवस्थापकीय जिम्मेवारी पूरा गर्न नसकेको र  उद्देश्यअनुसार तोकेको  जिम्मेवारी पूरा नगरेको भन्ने जुन आरोपको आधारमा गभर्नर अधिकारीलाई निलम्बन गरिएको छ तिनै आधारमा टेकेर अर्थमन्त्री जनादर्न शर्माले पनि नैतिकताको आधारमा रजिनामा दिनुपर्छ । होइन भने ४० करोड छुटाउन राष्ट्र बैंकलाई दबाब दिएको भन्ने जुन आरोप छ त्यही आरोपको आधारमा अर्थमन्त्री जनार्दन शर्मालाई निलम्बन गरिनुपर्छ। किनकि फाइनान्सियल क्राइम इन्फोर्समेन्ट नेटवर्कले रकम जफत गर्न भनि पत्राचार गरेर सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले पनि अनुसन्धान गरिरहेको विषयमा अनुसन्धान नै प्रभावित हुने गरि अर्थमन्त्री जस्तो जिम्मेवार व्यक्तिले राष्ट्र बैंकजस्तो संस्थालाई दबाब दिनुपनि कानुनि अपराध हो।

नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी निलम्बित

सरकारले नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीलाई निलम्बन गरेको छ ।

डेपुटी गभर्नर निलम ढुंगाना तिमिल्सिनालाई राष्ट्र बैंकको कार्यवाहक गभर्नरको जिम्मेवारी दिइएको अर्थ मन्त्रालय स्रोतले जनाएको छ ।

सरकारले उनलाई किन निलम्बन गर्ने निर्णय गरेको हो भन्ने तत्काल खुल्न सकेको छैन । अधिकारीमाथि सञ्चारमाध्यमलाई गोप्य सूचना सार्वजनिक गरेको आरोप लागेको छ ।

अर्थमन्त्री जनार्दन शर्मा र गभर्नर अधिकारीबीच पछिल्लो समय राम्रो सम्बन्ध नरहेको स्रोतले जनाएको छ ।

यसअघि अर्थमन्त्री शर्माले अछामका पृथ्वीबहादुर शाहको खाताबाट करोडौं अमेरिकी डलर निकाशा गरिदिने भन्दै नेपाल राष्ट्र बैंकको सञ्चालक समितिका एक सदस्यले बार्गेनिङ्ग गरेको आरोप सार्वजनिक गरेका थिए । अर्थमन्त्री शर्माले रकम निकासा गर्न राष्ट्र बैंकलाई अनावश्यक दबाब दिएको सञ्चारमाध्यममा आएपछि यस्तो भएको हो ।

राष्ट्र बैंकले आयोजना गरेको ‘राष्ट्रिय अर्थशास्त्र तथा वित्त सम्मेलन’ विषयक कार्यक्रममा बोल्दै मन्त्री शर्माले राष्ट्र बैंकका उच्च पदस्थ अधिकारीले गोप्य सूचना सञ्चारमाध्यममा चुहावट गरेको आरोप समेत लगाएका थिए ।

आयात प्रतिस्थापन गरेर अगाडि बढ्नुपर्छ :गभर्नर अधिकारी

नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले आज नेपाल राष्ट्र बैंकले आयोजना गरेको ‘अर्थशास्त्र र वित्तसम्बन्धी राष्ट्रिय सम्मेलन’ मा मुलुकको आर्थिक अवस्थाबारे बोल्दै नेपालको अर्थतन्त्रमा बाह्य क्षेत्र व्यवस्थापन गर्न नसके अवस्था झनै चुनौतीपूर्ण हुने बताउनुभएको छ ।

बढ्दो आयात र चालु आर्थिक वर्षको सुरुदेखि नै रेमिट्यान्स घट्दै जानुको कारण विदेशी मुद्राको सञ्चिति घटेकोले सोधानान्तर घाटा र बैंकमा तरलता अभाव रहेको बताउनुभएको छ। गभर्नर अधिकारीले हाल नेपालसँग ७.४ महिनाको वस्तु र ६.७ महिनाको वस्तु वा सेवा आयात धान्न पुग्ने विदेशी विनिमय सञ्चिति कायम रहेको आँकडा प्रस्तुत गर्दै उपभोग्य वस्तुको आयातलाई प्रतिस्थापन नगर्दासम्म बाह्य क्षेत्रको स्थायित्वमा जोखिम कायमै रहने धारणा व्यक्त गर्नुभएको थियो ।

त्यस्तै गभर्नर अधिकारीले चालु आर्थिक वर्षको सुरुवातदेखि सोधानान्तर स्थिति तथा चालु खाता घट्दै गएको र ८ महिनाको अवधिमा कुल वस्तुको निर्यात ८२.९ प्रतिशतले वृद्धि भई १ खर्ब ४७ अर्ब ७५ करोड पुगेको उनले बताए । कुल वस्तु आयात ३८.६ ले वृद्धि भई १३ खर्ब ८ अर्ब ७३ करोड पुगेको उनले जानकारी दिए ।

गभर्नर अधिकारीले बाह्य क्षेत्र व्यवस्थापनलाई सुदृढ तुल्याउन आन्तरिक उत्पादन वृद्धि, निर्यात प्रवद्र्धन, विप्रेषण आप्रवाह, वैदेशिक लगानी र वैदेशिक सहायतामा वृद्धि गर्नुपर्ने कुरामा जोड दिनुभएको थियो।

अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषबाट भर्खरै ३९ करोड ५९ लाख अमेरिकी डलर विस्तारित कर्जा सुविधा (ईसीएफ), करिब ४७ अर्ब बराबरको शून्य ब्याजदरको ऋण स्वीकृत भएको पनि गभर्नर अधिकारीले जानकारी दिनुभएको थियो ।

चोभार सुख्खा बन्दरगाहमा ढुवानी हुने सामान आयात गर्न बैंकहरुलाई एलसी खाता खोल्न अनुमति

नेपाल राष्ट्र बैंकले काठमाडौंको नवनिर्मित चोभार सुख्खा बन्दरगाहमा ढुवानी हुने आयातित सामानको लेटर अफ क्रेडिट (एलसी) खाता खोल्न बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई अनुमति दिएको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले संशोधित एकीकृत निर्देशन जारी गर्दै छिट्टै सञ्चालनमा आउन लागेको सुक्खा बन्दरगाहमा पैठारीका सामान ढुवानी गर्न चाहने आयातकर्तालाई सम्बन्धित कागजात लिन अनुमति दिएको छ । साथै केन्द्रीय बैंकले मेची, विराटनगर, वीरगन्ज, सिर्सिया सुख्खा बन्दरगाह र भैरहवा भन्सार नाकाका नेपाल–भारत सीमाका लागि एलसी खाता खोलिसके पनि व्यापारीलाई नयाँ सुख्खा बन्दरगाहमा आयात गन्तव्यमा जान अनुमति दिएको छ । नवनिर्मित पूर्वाधारले व्यापारीहरूलाई भन्सारसम्बन्धी झन्झट कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

रु २ अर्ब १८ करोडको लागतमा निर्माण भएको उक्त पूर्वाधारमा एकै पटक करिब ५ सय कन्टेनर अट्न सक्नेछन् । नेपाल इन्टरमोडल यातायात विकास बोर्डले हालका लागि चोभारमा नवनिर्मित सुख्खा बन्दरगाह सञ्चालन गर्ने भएको छ ।

नेपालमा क्रिप्टो, अनलाइन,हाइपर,जुवाका वेबसाइट र एप नचल्ने

नेपालमा क्रिप्टोकरेन्सी, बिटक्वाइन, हाइपर नेटवर्किङ, अनलाइन जुवा (बेटिङ) जस्ता वेबसाइट ननचल्ने भएको छ ।

नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले पत्र लेख्दै यस्ता वेबसाइट र एपहरु बन्द गर्न इन्टरनेट तथा मोबाइल सेवाप्रदायकलाई निर्देशन दिएको हो ।

अर्थ मन्त्रालयले सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयलाई पत्र काटेर यस्ता वेबसाइट ‘ब्लक’ गर्न आग्रह गरेको थियो ।

आर्थिक अपराधसँग सम्बन्धित एप र वेबसाइट प्रयोग, सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्न नपाउने गरी निषेध, डिसेबल र कालोसूचीमा राख्न निर्देशन दिएको हो ।

राजस्व विभागद्धारा क्रिप्टोकरेन्सी कारोबारमा संलग्न २ जनाविरुद्ध १० करोड रुपैयाँको मुद्दा

क्रिप्टोकरेन्सीको कारोबारमा संलग्न रहेको आरोपमा राजस्व अनुसन्धान विभागले दुई जनाविरुद्ध जिल्ला अदालत काठमाण्डौमा मुद्दा दायर गरेको छ ।

क्रिप्टोकरेन्सीका विभिन्न माध्यमहरू बाइनान्स, एडीभी क्यास, क्वाइन बेस, पाक्सफुल लगायतका एपमार्फत नेपाल सरकारले गैरकानुनी मानेका क्रियाकलाप र कारोबार गरेको आरोपमा मोरङको रतुवामाईका पुस्कर श्रेष्ठ र रतुवामाईकै विनिता लिम्बुविरुद्ध नौ करोड ७४ लाख ६९ हजार नौ सय ८३ रुपैयाँ जरिबाना माग गरेर मुद्दा दायर गरिएको राजस्व अनुसन्धान विभागले जनाएको छ ।

क्रिप्टोमा लगानी गर्ने क्रममा पुस्कर श्रेष्ठले मेगा बैंकबाट ८६ लाख ८३ हजार, सिटिजन्स बैंकबाट दुई करोड ५१ लाख, एनआईसी एसिया बैंकबाट एक करोड ८२ लाख, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकबाट दुई करोड ३६ लाख गरी सात करोड ५७ लाख र विनिता लिम्बुले एनआईसी एसियाबाट दुई करोड १६ लाख रुपैयाँ बराबरको अनलाइनमार्फत अवैध रूपमा अमेरिकी डलरको कारोबार गरेको विभागले जनाएको छ ।

सरकारले नेपालमा क्रिप्टोकरेन्सी र कुनै पनि किसिमका डिजिटल मुद्रालाई कानुनी मान्यता दिएको छैन ।