देशभर १५ स्थानमा मतदान स्थगित भएको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ ।

विभिन्न विवादका कारण सुर्खेत, नवलपरासी पूर्व, बाजुरा र गुल्मीका १५ केन्द्रमा मतदान स्थगित गर्नुपरेको निर्वाचन आयोगले जनाएको छ। स्थगन तथा रद्व भएका ठाउँमा दुई दिनभित्र मतदान गराउन मतदान अधिकृतलाई निर्देशन दिइएको प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेशकुमार थपलियाले जानकारी दिनुभएको छ ।

आसन्न प्रतिनिधि सभा र प्रदेश सभा निर्वाचनका लागि आवश्यक सबै मतपत्र छापिएको निर्वाचन आयोगले बताएको छ ।

निर्वाचन आयोगले २० गतेसम्मको समयसीमा दिएर प्रत्यक्ष निर्वाचन तर्फका मतपत्र छाप्ने जिम्मा जनक शिक्षा सामग्रीलाई दिएकोमा समयसीमा भन्दा दुई दिन अगावै जनक शिक्षा सामग्री केन्द्रले मतपत्र छापेर सकेको हो ।

निर्वाचन आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीले २२ लाख नमूना मतपत्र सहित करिब ८ करोड २५ लाख मतपत्र छापिएको जानकारी दिनुभएको छ । समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फको करिव ४ करोड मतपत्र भने यसअघि नै छपाइ सम्पन्न भइसकेको आयोगले जनाएको छ । यसघि छापिएको मतपत्र कर्णाली, सुदूरपश्चिम, लुम्बिनी र गण्डकी प्रदेशमा ढुवानी सम्पन्न भइसकेको र प्रदेश १, मधेस प्रदेश र वागमती प्रदेशमा भने ढुवानी हुन बाँकी रहेको आओगले जनाएको छ।

आयोगको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार निर्वाचनमा कुल १ करोड ७९ लाख ८५ हजार ७० जना मतदाता रहेका छन् । आगामी निर्वाचनमा प्रत्येक मतदाताले समानुपातिक तथा प्रत्यक्षतर्फ गरि चार वटा मतपत्रमा भोट हाल्नुपर्ने हुन्छ ।

सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिले चुनावी प्रचारमा जाँदा आयोगको अनुमति लिनुपर्ने निर्वाचन आयोगले बताएको छ।

आयोगले आज राजधानीमा आयोजना गरेको पत्रकार सम्मेलनमा, प्रधानमन्त्री, मन्त्रि लगायत कुनै पनि सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्ति चुनावी प्रचारमा जाँदा निर्वाचन आयोगको अनुमति लिनुपर्ने कुराको जानकारी गराएको हो। त्यसो त यसघि नै आयोगले निर्वाचन आचारसंहिता मार्फत सार्वजनिक पद धारण गरेका वा लाभको पदमा रहेका व्यक्तिले आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमा मात्र चुनावी प्रचार गर्न पाउने र सरकारी रकमको प्रयोग गरेर चुनावी प्रचारमा जान नपाउने निर्देशन दिएको थियो ।

पत्रकार सम्मेलनमा बोल्दै प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेशकुमार थपलियाले, कात्तिक १७ गतेदेखि दोस्रो चरणको चुनावी प्रचार गर्न पाइने तर सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिले निर्वाचन प्रचार प्रसारमा जाँदा आयोगको अनुमति लिनुपर्ने,सरकारी सवारी र रकम प्रयोग गर्न नपाउने बताउनुभएको हो।

निर्वाचन आयोगले विभिन्न राजनीतिक दलले बुझाएको समानुपातिक उम्मेदवारको बन्दसूचीबाट ५५० जना उम्मेदवारहरुको नाम हटाएको छ।

निर्वाचन आयोगले प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा निर्वाचनको समानूपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फको अयोग्य उम्मेदवारहरुको नाम समानुपातिकको सूचीबाट हटाएको जनाएको छ। स्थानीय तह निर्वाचनमा उम्मेदवार भएर खर्च विवरण नबुझाएका ३६९ जना,उमेर नपुगेका प्रतिनिधिसभामा २३ र प्रदेशसभामा २९ जना, दोहोरो उम्मेदवारीमा परेका ६६ जना,लैंगिक विवरण फरक परेका कारण ३७ जना,मतदाता नामावलीमा नाम नै नभएका कारण १८ जना,आयोगले मागेको कागजात पेश नगरेका कारण ६ जना र कालोसूचीमा रहेका र लाभको पदमा बसेकाहरु गरि कुल ५५० जनाको नाम हटाइएको आयोगले जनाएको छ।

आगामी मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा सदस्यको निर्वाचनमा देशभरबाट एक करोड ७९ लाख ८८ हजार ५७० जना मतदाता सहभागी हुने निर्वाचन आयोगले जनाएको छ।

मतदाताको अन्तिम नामावली सार्वजनिक गर्दै आयोगले आगामी निर्वाचनमा सहभागी हुने एक करोड ७९ लाख ८८ हजार ५७० जना मतदाता मध्ये ८८ लाख ४७ हजार ५७९ जना पुरुष, ९१ लाख ४० हजार ८०६ महिला र १८५ जना अन्य रहेको बताएको छ।

आयोगले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्क अनुसार प्रदेश १ मा ३३ लाख ९६ हजार ८६५ जना मतदाता रहेका छन् भने मधेश प्रदेशमा ३३ लाख ८६ हजार ६२८,वाग्मती प्रदेशमा ३४ लाख ७१ हजार ४९२, गण्डकी प्रदेशमा १८ लाख १७ हजार ५४१, लुम्बिनी प्रदेशमा ३२ लाख ४९ हजार ६३७, कर्णाली प्रदेशमा १० लाख ८ हजार ४०३ र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा १६ लाख ५८ हजार ४ जना मतदाता रहेका छन् ।

पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली अन्तर्गत प्रतिनिधिसभा तर्फ देशभर १६५ निर्वाचन क्षेत्र रहेका छन् भने प्रदेश सभातर्फ प्रदेश नं. १ मा ५६, मधेश प्रदेशमा ६४, वाग्मती प्रदेशमा ६६, गण्डकी प्रदेशमा ३६, लुम्बिनी प्रदेशमा ५२, कर्णाली प्रदेशमा २४ र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ३२ वटा गरि कुल ३३० निर्वाचन क्षेत्र रहेका छन्।

आगामी निर्वाचनको लागि आयोगले देशभारको १० हजार ८९२ मतदानस्थलमा २२ हजार २२७ वटा मतदान केन्द्रहरु निर्धारण गरेको छ।

स्थानीय तह निर्वाचनको खर्च विवरण नबुझाएका /समयमै नबुझाएर कारबाही सूचीमा परेका र मंसिर ४ गतेको निर्वाचन अन्तर्गत समानुपातिक उम्मेदवारको बन्द सूचीमा नाम समावेश भएका उमेद्वारहरुले जरिवाना नबुझाए समानुपातिक उम्मेदवारको बन्द सूचीबाट नाम हटाइने निर्वाचन आयोगले जनाएको छ।

समयमै खर्चको विवरण नबुझाएका र आगामी निर्वाचनको लागि समानुपातिकतर्फको बन्द सूचीमा नाम समावेश भएका ४३९ जनाको नाम सार्वजनिक गर्दै, निर्वाचन आयोगले कात्तिक ५ गतेभित्र जरिवाना बुझाउन आग्रह गरेको छ। तोकिएको समय र मितिभित्रमा जरिवाना नबुझाए उनीहरुको नाम बन्दसूचीबाट हटाउने निर्वाचन आयोगले जनाएको छ।

यसअघि एक सूचना जारि गर्दै, निर्वाचन आयोगले खर्चको विवरण नबुझाउने एक लाख २३ हजार ६२४ जना उम्मेदवारलाई जरिवाना तोकेको थियो । निर्वाचन खर्चको विवरण नबुझाएको खण्डमा, आयोगले निर्वाचित भएका पदाधिकारीको पनि पद रद्द गर्न सक्ने तथा अर्को निर्वाचनमा समेत उम्मेदवार बन्न नपाउने गरि कारवाही गर्न सक्ने कानुनी व्यवस्था रहेको छ ।

निर्वाचन आयोगले चुनाव प्रचारप्रसारको क्रममा कार्तिक १८ गतेदेखि मात्र कोणसभा तथा कुनै पनि प्रकारको आमसभा गर्न पाउने भन्दै, सो समय अगाडी कुनै पनि किसिमको सभा गरेमा उमेद्वारहरुको उमेद्वारी खारेज गर्न सक्ने बताएको छ।

राजनीतिक दलका प्रतिनिधिहरूको सहमतिमा बनेको आचारसंहिताले कात्तिक १८ गते भन्दा अगाडि निर्वाचन प्रचारप्रसारको क्रममा गरिने कोणसभा तथा कुनै पनि प्रकारको आमसभालाई निषेध गरेको छ । आयोगका अनुसार अहिले उमेद्वारहरुले घरदैलो कार्यक्रम गर्न पाउने तर २५ जना भन्दा बढी सहभागी गराउन नपाइने र आचारसंहिताले उल्लेख गरेका अन्य मापदण्डहरु पनि पालना गर्नुपर्ने बताएको छ।

आचारसंहिता कार्यान्वयन गराउने सवालमा कुनै पनि कसर बाँकी नराख्ने भन्दै आयोगले आचारसंहिता पालना नगरेको सन्दर्भमा परेका उजुरी उपर छानविन गरि मनोनयन खारेज गर्ने बताएको छ।

निर्वाचन आयोगले आसन्न निर्वाचनमा उम्मेद्वारी दिएका कुनै पनि उमेद्वार र राजनीतिक दलका बारेमा मत सर्वेक्षण नगर्न आह्वान गरेको छ ।

आयोगले आज एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै कुनै पनि उमेद्वार वा राजनीतिक दलको मत परिणामका सम्बन्धमा कुनै पनि प्रकारको मत सर्वेक्षण गर्न वा परिणाम घोषणा गर्न नपाइने उल्लेख गरेको छ।

निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ लागु भइसकेको अवस्थामा, आचारसंहिता विपरीत कतिपय व्यक्तिहरूले सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गरेर मत सर्वेक्षण गर्ने र नतिजा प्रकाशन गर्ने गरेको पाइएकोले, त्यस किसिमको कार्य गरेमा आयोगले कारबाही गर्ने चेतावनी दिएको छ।

साथै, निर्वाचनलाई प्रतिकूल प्रभाव पार्ने वा अवरोध गर्ने गरी विचार राख्ने वा प्रचारप्रसार गरेको पाइएमा पनि आयोगले कारवाही गर्ने चेतावनी दिएको छ।

निर्वाचन आयोगले आगामी प्रतिनिधिसभा र प्रदेश सभाको निर्वाचनका लागि मनोनयन दर्ता गराएका उम्मेदवारहरुको अन्तिम नामावली आज प्रकाशन गर्नेछ।

आयोगले यसअघि सार्वजनिक गरेको निर्वाचन कार्यतालिका अनुसार, दिउँसो ३ बजेसम्ममा उम्मेदवारहरुको अन्तिम नामावली प्रकाशन गर्ने र साँझ ७ बजेभित्रमा उम्मेदवारहरुलाई चुनाव चिन्ह प्रदान गर्नेछ।

आयोगले सार्वजनिक गरेको निर्वाचन कार्यतालिका अनुसार मङ्सिर ४ गते बिहान ७ बजेदेखि साँझ ५ बजेको समयसम्म मतदान कार्य जारी रहनेछ।

साँझ ५ बजेसम्म आयोगले अन्तिम निर्णय गर्ने

आगामी निर्वाचनको लागि मनोनयन पत्र दर्ता गराएका प्रधानमन्त्रीसहित दर्जनौँ उम्मेदवार विरुद्द निर्वाचन आयोगमा उजुरी परेको छ। आयोगको निर्वाचन कार्यतालिका अनुसार हिजो दिउँसो ३ बजेको समयभित्र देशभरबाट मनोनयन दर्ता गराएका दर्जनौँ उम्मेदवार विरुद्द आयोगमा उजुरी परेको थियो।

निर्वाचन आयोगले यसअघि नै सार्वजनिक गरेको निर्वाचन कार्यतालिका अनुसार आज साँझ ५ बजेसम्म उजुरी उपर छानविन गरि राति ७ बजेभित्र उम्मेदवारहरुको अन्तिम नामावली प्रकाशन गर्नेछ।

आफ्नो उम्मेद्वारी फिर्ता गर्न चाहने उम्मेदवारहरुले भने भोलि दिउँसो १ बजेसम्म सम्बन्धित निर्वाचन कार्यालयबाट आफ्नो उम्मेद्वारी फिर्ता लिन सक्नेछन भने दिउँसो ३ बजे आयोगले उम्मेदवारहरुको अन्तिम नामावली प्रकाशन गरेर साँझ ७ बजेभित्र उम्मेदवारहरुलाई निर्वाचन चिन्ह उपलब्ध गराउनेछ

निर्वाचन आयोगले सार्वजनिक गरेको निर्वाचनको कार्यक्रम तालिका अनुसार आश्विन २३ गते सम्बन्धित निर्वाचन कार्यालयमा गएर उम्मेद्वारी मनोनयन दर्ता गर्न सकिने उल्लेख गरिएको छ। आयोगले निर्वाचनमा उम्मेद्वारी दर्ता गराउनको लागि आवश्यक योग्यता, कागजात र प्रक्रिया समेत निर्धारण गरेको छ।

आयोगले सार्वजनिक गरेको योग्यता अनुसार संघीय कानुनले अयोग्य नभएका २५ वर्ष उमेर पुगेका र कुनै पनि लाभको पदमा बहाल नरहेका नेपाली नागरिकले सम्बन्धित निर्वाचन कार्यालयमा गएर आफ्नो उम्मेद्वारी दर्ता गराउन सक्नेछन्।

त्यसैगरी, उम्मेद्वारी दर्ता गर्दा उम्मेदवारको नागरिकता र मतदाता परिचयपत्रको प्रतिलिपि,मतदाता नामावलीमा नाम भएको निस्सा, धरौटी रकम जम्मा गरेको रसिद, सम्पति विवरण,व्यक्तिगत विवरण र निर्वाच निर्देशिका २०७९ अनुसार भरेको अनुसूची फारम भरेर पेश गर्नुपर्ने आयोगले जनाएको छ।

उम्मेदवारी दर्ता गर्दाको बखत सम्बन्धित निर्वाचन क्षेत्रको मतदाता नामावलीमा नाम समावेश भएको दुई जना अलग व्यक्तिले उम्मेदवारलाई प्रस्तावक र समर्थकको रुपमा समर्थन गर्नुपर्ने हुन्छ।