संयुक्त राष्ट्रसंघको मञ्चमा विपिनको कथाले के इजरायलको युद्ध अपराध लुकाउन सक्छ?

काठमाडौं – इजरायल–प्यालेस्टाइन युद्धको क्रूर तरङ्ग संसारभर फैलिँदै गर्दा, कञ्चनपुरका विपिन जोशीको परिवार आज संयुक्त राष्ट्रसंघको मञ्चतर्फ यात्रा गरिरहेको छ । इजरायलमा काम गर्दै गरेका विपिनलाई प्यालेस्टिनी लडाकु समूह हमासले बन्धक बनाएको थियो । उनि अझै जीवित छन् या छैनन् भन्ने विषय केवल एक अन्यौल मात्र बनेको छ। यधपी, उनलाई खोज्ने अभियानको नाममा आज आमा पदमा र बहिनी पुष्पा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट इजरायल हुँदै संयुक्त राष्ट्रसंघ पुग्दैछन् । नेपालका लागि इजरायली राजदूत शमुलिक यारी बासले विपिनकी आमा र बहिनीलाई विमानस्थलमा बिदाइ गरेका छन् ।

तर यहाँ एक गम्भीर प्रश्न उठ्छ—के एक नेपाली परिवारलाई संयुक्त राष्ट्रसंघमा देखाएर इजरायलले आफ्नो छातीमा लागेको नरसंहारको दाग पखाल्न सक्छ? के यो मानवीय पीडालाई आफ्नो राजनीतिक रणनीतिमा प्रयोग गर्ने एउटा क्रूर प्रदर्शन मात्र होइन? आत्मा रक्षाको नाममा इजरायलले गरेको ६१००० भन्दा बढी प्यालेस्टिनी नागरिकको हत्यालाई विपिन जोसीको परिवारको पिडामा साट्न खोज्नु अमानवीयताको पराकाष्ठा हो।

अन्तर्राष्ट्रिय कानूनले युद्ध अपराधको रूपमा परिभाषित गर्ने कामहरू गाजा सहरमा दिनहुँ भइरहेका छन् । हजारौं प्यालेस्टिनी नागरिकको हत्या, अस्पताल र शरणार्थी शिविरमाथि हवाई आक्रमण, र वर्षौँदेखि जारी नाकाबन्दी , यी सबै इजरायलले गरेका युद्ध अपराधका शृंखला हुन्।अन्तर्राष्ट्रिय अदालतले समेत गम्भीर मानवअधिकार उल्लङ्घन र सम्भावित नरसंहारको आरोपमा इजरायली नेताहरूलाई पक्राउ पुर्जी जारी गरेको छ।तर शक्तिशाली सैन्य–राजनीतिक गठबन्धनको आडमा, इजरायल अझै निर्लज्ज रूपमा आफ्नो आक्रमणलाई “आत्मरक्षा”को नाममा बचाउ गरिरहेको छ ।

यतिखेर इजरायलको कूटनीतिक प्राथमिकता भने विपिनको परिवारलाई संयुक्त राष्ट्रसंघसम्म पुर्‍याएर आफ्नो पक्षमा अन्तर्राष्ट्रिय सहानुभूति बटुल्नुमा केन्द्रित देखिन्छ। तर के यसले इजरायलको हातमा लागेको अपराधको दाग पखाल्न सक्छ ? के बिपिनको परिवारको संवेदनशील मानवीय पीडालाई देखाएर हजारौं निर्दोष प्यालेस्टिनीको मृत्युलाई विस्मृतिमा पुर्‍याउन सकिन्छ? यो प्रश्न केवल नेपालका लागि मात्र होइन, सम्पूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय समुदायका लागि गम्भीर रुपमा चुनौती बनेर खडा भएको छ ।

विपिनको परिवारलाई संयुक्त राष्ट्रसंघमा पुर्‍याउने इजरायलको योजना सतही रूपमा मानवीय देखिए पनि यसको गहिरो राजनीतिक अर्थ छ । बन्धकको कथा देखाएर इजरायल आफ्नो आपराधिक छविलाई लुकाउन खोजिरहेको छ । के यो नैतिक रूपमा स्वीकार्य छ जब कि, आफ्नोै हातले हजारौं निर्दोष मार्ने देशले केही बन्धकका नाममा विश्व समुदायको सहानुभूति किन्न खोजोस्? के यो एउटा अपराधमा पर्दा हाल्ने प्रयास होइन?

मानवीय पीडा समानान्तर रूपमा महसुस गर्न सकिन्छ—विपिनको परिवारको पीडा वास्तविक र गहिरो छ । तर गाजाको पीडितहरूको पीडा पनि उस्तै वास्तविक र कारुणिक छ । न्यायको तराजुमा एउटा पक्षको आँसु देखाउने र अर्को पक्षको रगत लुकाउने काम कुनै पनि लोकतान्त्रिक मूल्य र मानवाधिकारको सिद्धान्तसँग मेल खान सक्दैन ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको मञ्चमा विपिनको परिवार देखाउनु पीडादायी क्षण हुनेछ । तर यसले गाजाको कुनै एक आमा जसले आफ्ना छोराछोरी गुमाएकी छिन्, वा एक बालक जसले बमबारिमा आफ्नो बाबु–आमा दुवै गुमाएको छ , के त्यो बालकको भविष्यलाई न्याय दिन सक्छ ?के त्यो आमाको पीडालाई कम गराउन सक्छ ?

सबैभन्दा खतरनाक कुरा भनेको, यस्तो दोहोरो मापदण्डमा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको मौनता हो । अमेरिकी समर्थन, यूरोपेली राजनीतिक सुरक्षा, र अन्तर्राष्ट्रिय निकायको कमजोर दबाबले इजरायललाई अझै हिंस्रक बनाइरहेको छ ।

यदि संयुक्त राष्ट्रसंघको मञ्चमा विपिनको परिवारको आँसु देखाएर इजरायलले आफ्नो युद्ध अपराधको प्रश्नलाई छोप्ने हो भने, यो केवल एउटा पीडालाई अर्को पीडाको विरुद्ध प्रयोग गर्ने अमानवीय राजनीति हुनेछ ।

अन्त्यमा, प्रश्न यथावत् रहन्छ, गाजामा बगेको रगतको जवाफ कसले दिने? हजारौं मृत आत्माहरूलाई न्याय कसले दिने? अन्तर्राष्ट्रिय अदालतको पुर्जीको अर्थ के हुन्छ , जबकि युद्ध अपराधीहरू अझै खुलेआम विपिन जोसीको पीडालाई मानवअधिकारको मञ्चमा एउटा कथा जसरि देखाएर आफुलाई निर्दोष साबित गर्न खोज्दैछन?

विपिनको परिवारलाई देखाएर इजरायलले केही समयको लागि सहानुभूति पाउला । तर जबसम्म गाजाको रगतको हिसाब दिइँदैन, इतिहासले यसलाई नरसंहारकै अध्यायमा राख्नेछ,र यो दाग कहिल्यै मेटिने छैन । इजरायलले विपिनको परिवारलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको मञ्चमा देखाएर आफूलाई मानवतावादी र पीडितको पक्षमा देखाउन सक्छ । तर यो केवल एउटा धोका र कपटी रणनीति मात्र हो। यो केवल गाजामा निर्दोष हजारौं नागरिकमाथि गरिएको निर्दयी नरसंहार र युद्ध अपराधलाई लुकाउने प्रयास मात्र हुनेछ ।इजरायलले गरेको यो नरसंहार इतिहासमा मानवता विरोधी सबैभन्दा भयानक अपराधको रूपमा दर्ज भएर रहनेछ । न्याय र सत्यका पक्षमा आवाज उठाउनेहरूका लागि यो नरसंहार सदैव स्मरणीय रहनेछ । यदि हामीले यसलाई मौनताले छोप्यौं भने, संसारबाट मानवता नै पराजित हुनेछ ।अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले अब मौनता तोड्दै, अपराधीहरूलाई जवाफदेही बनाउन दृढ सङ्कल्पका साथ अगाडि बढ्नुपर्ने समय आएको छ—नत्र शान्ति र न्याय केवल एक भ्रामक सपना मात्रै बन्नेछ।