अमेरिकी सहायता पुनः सुरु भएसँगै ‘एमसीसी’ का उपाध्यक्ष काठमाडौंमा

काठमाडौं – मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन एमसीसी का उपाध्यक्ष जोन विंगल सोमबार काठमाडौं आइपुगेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले रोक लगाएको सहायता पुनः सुरु भएपछि यो एमसीसी मुख्यालयबाट आएको पहिलो उच्चस्तरीय भ्रमण हो।

काठमाडौंमा रहँदा विंगलले उपप्रधान तथा अर्थमन्त्री विष्णु पौडेललगायत उच्च पदस्थ अधिकारीहरूसँग भेटवार्ता गर्नेछन् र नेपाल तथा एमसीसी द्वारा संयुक्त रूपमा लगानी रहेको दुई प्रसारण लाइन परियोजनाको सम्झौता हस्ताक्षर समारोहमा सहभागी हुनेछन्। जस अन्तर्गत ७ करोड ७४ लाख ८० हजार अमेरिकी डलरको रातमाटे –न्यू दमौली लाइन र ७ करोड ७० लाख ३० हजार अमेरिकी डलरको न्यू दमौली–न्यू बुटवल लाइन रहेका छन्, जुन एमसीसी नेपाल कम्प्याक्टअन्तर्गत २९७ किलोमिटर लामो विधुत प्रसारण परियोजनाको हिस्सा हो।

ट्रम्प प्रशासनले सन् २०२५ को सुरुवातमा विदेशी सहायता पुनरावलोकनका क्रममा एमसीसी को काम स्थगित गरेको थियो। गत जुलाईमा अमेरिकाले एमसीसी नेपाल कम्प्याक्टलाई निरन्तरता दिने निर्णय गरेसँगै नेपाललाई तीन वर्षभित्र परियोजना सम्पन्न गर्ने वा बाँकी रकम फिर्ता गर्नुपर्ने शर्त राखिएको छ।

एमसीसी बोर्डको आगामी २१ अगस्टको बैठकले यसको भविष्यबारे स्पष्ट पार्नेछ। नेपालमा ६९७ मिलियन अमेरिकी डलरको एमसीसी कम्प्याक्ट—जसलाई २०२२ मा संसदले अनुमोदन गरेको थियो—मा सडक सुधार र तीन नयाँ सबस्टेशन निर्माणको योजना पनि समावेश छ। तर, जग्गा अधिग्रहण र प्रसारण लाइन मार्गमा रहेका रुख कटानजस्ता चुनौतीपूर्ण काम भने अझै बाकी छन्।

एमसीसी प्रोजेक्टलाई जग्गा उपलब्ध गराउन पाल्पामा ४ हजार ४ सय ५५ रुख काटिने

काठमाडौँ- एमसीसी प्रोजेक्ट अन्तर्गत रहेको मिलेनियम च्यालेन्ज एकाउन्ट नेपाल विकास समिति (एमसीए) नेपाललाई जग्गा उपलब्ध गराउन पाल्पामा ४ हजार ४ सय ५५ रुख काटिने भएको छ ।

अमेरिकाको मिलेनियम च्यालेञ्ज कर्पोरेसनको सहयोगमा कार्यान्वयन गर्ने एमसीए नेपाललाई विधुत प्रसारण आयोजना बनाउँदा आवश्यक पर्ने यी रुख काट्न र जग्गाको भोगाधिकार उपलब्ध गराउन विवरण तयार गरिएको डिभिजन वन कार्यालय पाल्पाका प्रमुख नारायणदेव भट्टराईले जानकारी दिएका छन् ।

उनका अनुसार वन तथा वातावरण मन्त्रालयले स्वीकृत गरेको वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन प्रतिवेदनअनुसार नै जग्गा भोगाधिकार उपलब्ध गराइनेछ । तर एमसीए नेपालको वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकनमा भने पाल्पाका वनबाट १२ हजार ५ सय ४८ रुख काट्नुपर्ने देखिएको थियो । वन तथा भूजैविक वातवारणमा पर्ने प्रभाव तथा न्यूनीकरण सुनिश्चित गरी वन क्षेत्रको जग्गा प्रयोग गर्न सब-डिभिजन कार्यालय रामपुर र निस्दीले स्थलगत अध्ययन गरेको हो । काट्नुपर्ने क्षेत्रमा रामपुर र निस्दीमा सामुदायिक वन, कबुलियती वन र विभिन्न टुक्रामा सरकारद्वारा व्यवस्थित वन रहेका छन् ।

सब-डिभिजनको रायसहितको प्रतिवेदनसमेतबाट ७४ वटा विधुत टावर जडान गर्न र विधुत प्रसारण लाइनका लागि विकल्प नदेखिएकोले ८४.३३ हेक्टर वन क्षेत्रको जग्गाको भोगाधिकार मिलिनियम च्यालेन्ज एकाउन्ट नेपाल विकास समितिलाई उपलब्ध गराउन लागेको वन डिभिजन कार्यालयले जनाएको छ ।

प्रतिवेदनअनुसार वन नियमावली २०७९ को नियम ८९ को उपनियम (२) बमोजिम निर्णय भएको छ । जसमा विकास आयोजनालाई प्रयोग गर्न दिनुपर्ने राष्टिय वन क्षेत्रको स्थलगत विवरण, क्षेत्रफल, चारकिल्ला र जीपीएस कोअर्डिनेट, नापीको प्रमाणित नक्सा र सिट नम्बर, भौगोलिक क्षेत्र, विद्यमान वन व्यवस्थापन पद्दति, वनको किसिमअनुसारको क्षेत्रफललगायतका आधिकारिक विवरण उपलब्ध गराउनुपर्ने हुन्छ ।

वातावरण संरक्षण ऐन, २०७६ र वातावरण संरक्षण नियमावली, २०७७ को अधीनमा रही वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कन प्रतिवेदन तयार भएको डिभिजन वन कार्यालय पाल्पाले जनाएको छ । प्रतिवेदन स्वीकृत भएपछि एमसीए नेपालले राष्ट्रिय वनक्षेत्र प्रयोग गर्न र त्यसक्षेत्रबाट रुखबिरुवा हटाउन स्वीकृति लिने प्रक्रिया अगाडि बढाएको थियो ।

एमसीसीको विरोधमा प्रदर्शन हुन सक्ने भन्दै सुरक्षा व्यवस्था कडा गर्न गृहमन्त्रालयको निर्देशन

सरकारले एमसीसीको विरोधमा हुनसक्ने सम्भावित प्रदर्शनलाई ध्यानमा राखी सम्पूर्ण सुरक्षा संयन्त्रलाई उच्च सतर्कता र निगरानी बढाई देशभर शान्ति सुरक्षा कायम गर्न निर्देशन दिएको छ ।

गृह मन्त्रालयले देशका ७७ वटै जिल्ला प्रशासन कार्यालय, प्रहरी प्रधान कार्यालय, सशस्त्र प्रहरी बल र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागलाई उच्च सतर्कताका साथ शान्ति सुरक्षा कायम गर्न निर्देशन दिएको हो।

एमसीसीसँगको सम्झौताको विरोधमा आज नेकपा, नेकपा (क्रान्तिकारी माओवादी) लगायत विभिन्न पार्टी र मोर्चाले विरोधको कार्यक्रम आयोजना गरेपछि मन्त्रालयले यस्तो सूचना जारी गरेको हो ।

मैले गरेको एमसिसी सम्झौता र यो एमसिसी सम्झौता फरक छ: ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की

झण्डै ८ सय बढी पृष्ठको ९ वटा पुरक सम्झौता ओली प्रधानमन्त्री हुँदा लुकाइएको झलनाथ खनालको दावी

तत्कालिन अर्थमन्त्रीको हैसियतमा आफुले गरेको एमसिसी सम्झौता र अहिलेको एमसिसी सम्झौता फरक रहेको ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीले बताउनुभएको छ ।

अर्थमन्त्रीको हैसियतमा अमेरिका पुगेर आफुले गरेको एमसिसी सम्झौता र अहिलेको एमसीसी सम्झौता एउटै नभएको सञ्चारमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीले बताउनुभएको छ । सन् २०१७ मा मैले गरिसकेको सम्झौता हुँदाहुँदै फेरी २०१९ मा अर्को सम्झौता किन गरियो र कसको स्वार्थमा गरियो आफुलाई थाहा नभएको सञ्चारमन्त्री कार्कीले जानकारी दिनुभएको छ । सन् २०१७ सेप्टेम्बर १४ मा नेपालको तर्फबाट तत्कालीन अर्थमन्त्रीको हैसियतमा मैले र एमसीसीका तर्फबाट कार्यवाहक सीईओ जोनाथन नाशले गरेको सम्झौतामा एमसीसीलाई संसदमा लगेर अनुमोदन गर्ने कुरै थिएन तर केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारका अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले २९ सेप्टेम्बर २०१९ मा कार्यक्रम कार्यान्वयन सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको र परिमार्जन गरेर संसदबाट पारित गर्ने प्रावधान समावेश गरेको सञ्चारमन्त्री कार्कीले बताउनुभएको छ ।

त्यसो त प्रधानमन्त्री ओलीकै पालामा गठित एमसीसी अध्ययन कार्यदलले तयार पारेको प्रतिवेदनमा, नेपालको कानून, हित, स्वाधीनता र सार्वभौम समानता विपरीतका प्रावधानहरु अन्तर्गतको ३१ नम्बर बुंदामा कम्प्याक्ट अर्थात् मूल सम्झौताका कतिपय प्रावधानहरुसंग मेल नखाने वा अझ तिनलाई नेपालको अहितमा हुनेगरी अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडाले एमसीसी कम्प्याक्ट अपरेशनका उपाध्यक्ष अन्थोनी वेलचरसंग पदीय मर्यादा समेतको हेक्का नराखी सेप्टेम्बर २०१९ मा कार्यान्वयन सम्झौता गर्नुभयो भनी उल्लेख गरिएको छ । त्यसै गरी ३२ नम्बर बुंदामा संसदमा मूल सम्झौता अनुमोदनका लागि पेश भइरहेको समयमा यसरी कार्यान्वयन सम्झौता गर्नु स्वयं गैरजिम्मेवार काम त हुँदै हो,अँझ मूल सम्झौताको अनुसूची १ को बी (एच्) मा संशोधन गर्ने पत्राचार गरी संसदको विशेषाधिकारको हनन समेत गरिएको कुरा पनि उल्लेख गरिएको छ ।

यता नेता झलनाथ खनालले भने ओली प्रधानमन्त्री हुँदा झण्डै ८ सय बढी पृष्ठको एमसीसीको ९ वटा पुरक सम्झौता लुकाइएको दावी गर्नुभएको छ र प्रधानमन्त्री ओलीकै पालामा गठित एमसीसी अध्ययन कार्यदलले तयार पारेको प्रतिवेदनमा पनि पुरक सम्झौता उपलब्ध नगराइएको र तिनको अध्ययन पनि आवश्यक रहेको कुरा उल्लेख गरिएको छ । ओली प्रधानमन्त्री हुँदा झलनाथ खनालको संयोजकत्वमा नेता भिम रावल र प्रदिप ज्ञावली सहितको ३ सदस्यीय एमसीसी अध्ययन कार्यदल गठन गरिएको थियो । अहिले प्रधानमन्त्री देउवाले पनि झलनाथ खनाल, नारायणकाजी श्रेष्ठ र ज्ञानेन्द्र बहादुर कार्कि सम्मिलित ३ सदस्यीय एमसीसी अध्ययन कार्यदल गठन गर्नुभएको छ । अहिले बनेको एमसीसी अध्ययन कार्यदलले ति लुकाइएको भनिएका पुरक सम्झौताको पनि अध्ययन गरेर प्रतिवेदन पेस गर्ने नेता झलनाथ खनालले बताउनु भएको छ ।

जनवरी २०१२ (माघ २०६८) मा डा. बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री रहनुभएको बेला पहिलो पटक औपचारिक रुपमा एमसीसीसंग पत्राचार भएको थियो ।

ओली सरकारले एमसीसीको सहायक सम्झौता लुकाएको झलनाथ खनालको आरोप

लिन्क क्लिक गरेर यो पनि पढ्नुहोस् https://nepalrastriyadainik.com/1323/