काठमाडौं — चीन र भारतले नेपाललाई जानकारी नदिई पुनः लिपुलेक नाका प्रयोग गर्ने सहमति गरेका छन्।

चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीको दुई दिने भारत भ्रमणका क्रममा मंगलबार यो सहमति भएको हो। वाङ यी सोमबार भारतीय सुरक्षा सल्लाहकार तथा सीमा विवादका विशेष प्रतिनिधि अजित डोभलको निमन्त्रणामा दिल्ली पुगेका थिए।

सो भेटमा भारतको विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको १२ बुँदे विज्ञप्तिको नवौँ बुँदामा लेखिएको छ:
“दुवै पक्ष लिपुलेक, सिप्की ला र नाथुला गरी तीनै व्यापारिक नाकामार्फत सीमा व्यापार पुनः खोल्न सहमत भएका छन्।”

लिपुलेक नेपालको भूभाग हो। यसको उत्तरतर्फ चीनको तिब्बत पर्छ भने करिब १७ किलोमिटर पश्चिममा लिम्पियाधुरा पर्छ, जुन बिन्दुलाई नेपालले चीन र भारतबीचको त्रिदेशीय सीमाको रूपमा दाबी गर्दै आएको छ।

तर, भारतले नेपालको भूभाग अतिक्रमण गर्दै लिपुलेक नाका हुँदै तिब्बत जाने सडक निर्माण गरेको छ र त्यहाँ सैन्य संरचना पनि बनाएको छ। यो बाटो दिल्लीबाट चिनियाँ सीमासम्म पुग्ने सबैभन्दा छोटो मार्ग मानिन्छ।

यो सहमति त्यस्तो समयमा भएको हो, जब प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली चीनको सांघाई कोअपरेसन अर्गनाइजेसन सम्मेलनमा सहभागी हुन जाँदै छन्। त्यहाँ उनको भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग पनि भेट हुने अपेक्षा गरिएको छ।

यसअघि पनि जब भारत र चीनले नेपाललाई जानकारी नदिई लिपुलेक प्रयोग गर्ने सहमति गरेका थिए, नेपालले कडा विरोध जनाएको थियो।

नेपालले निरन्तर लिपुलेक, लिम्पियाधुरा र कालापानी क्षेत्रलाई आफ्नो भूमि मानेर चीन र भारतले कुनैपनि व्यापारिक गतिविधि वा सहमति गर्नु अघि नेपालको अनुमति लिनुपर्छ भन्ने धारणा राख्दै आएको छ।