बेलायत, फ्रान्स र जर्मनीद्वारा इरानविरुद्ध संयुक्त राष्ट्रसंघीय प्रतिबन्ध प्रक्रिया सुरु

बेलायत, फ्रान्स र जर्मनीले इरानमाथि कडा संयुक्त राष्ट्रसंघीय प्रतिबन्ध पुनः लागू गर्ने प्रक्रिया थालनी गरेका छन्। २०१५ को परमाणु सम्झौतामा समावेश गरिएको “स्न्यापब्याक” प्रावधान प्रयोगसँगै आगामी ३० दिनभित्र प्रतिबन्ध लगाइन सक्ने आंकलन गरिएको छ।

यी तीन मुलुकले इरानले आफ्नो परमाणु प्रतिबद्धता उल्लंघन गर्दै उच्चस्तरीय युरेनियम भण्डारण गरेको र यसका लागि कुनै नागरिक औचित्य नरहेको आरोप लगाएका छन्। उनीहरूको भनाइमा, इरानको कार्यक्रम अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षामाथि प्रत्यक्ष खतरा बनेको छ।

तेहरानले भने यस कदमलाई “अनावश्यक र उत्तेजनापूर्ण” भन्दै विरोध जनाएको छ। इरानी परराष्ट्र मन्त्रालयले यो कार्यले अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु ऊर्जा एजेन्सीसँगको सहकार्यमा बाधा पुर्‍याउने चेतावनी दिएको छ।

सन् २०१५ मा गरिएको सम्झौताअनुसार इरानले आफ्नो परमाणु गतिविधिमा सीमा लगाउने सहमतिमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्ध हटाइएको थियो। तर २०१८ मा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प सम्झौताबाट बाहिरिएपछि अवस्था फेरिएको हो।

ब्रिटिश विदेश मन्त्री डेविड लाम्मीले इरानलाई प्रतिबन्धमा अस्थायी छुट दिने प्रस्ताव गरिएको तर कुनै वास्तविक प्रगति नभएको बताएका छन्। अमेरिकाले पनि युरोपेली कदमको स्वागत गर्दै प्रत्यक्ष वार्ताको ढोका अझै खुला रहेको जनाएको छ।

इरानले भने आफ्नो परमाणु कार्यक्रम पूर्ण रूपमा नागरिक प्रयोजनका लागि मात्र रहेको दाबी दोहोर्याएको छ। तर पश्चिमी मुलुकहरू र अन्तर्राष्ट्रिय परमाणु ऊर्जा एजेन्सीले भने इरानको आणविक उत्पादन प्रक्रियाप्रति शंका व्यक्त गर्दै आएका छन्।

आइएइएलाई इरानको आणविक स्थलहरूको निरिक्षण गर्न रोक

इरानले अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आइएइए ) लाई आफ्नो आणविक केन्द्रहरूको निरिक्षण गर्नबाट रोक लगाएको छ। तेहरानले हालैको प्रतिवेदनमा उक्त एजेन्सीले तथ्यहरूलाई तोडमोड गरेको आरोप लगाउंदै इस्लामिक गणतन्त्र विरुद्ध हालै इजरायली र अमेरिकी आक्रमणहरूको उदेश्य र आइएइएको औचित्यमा प्रश्न गरेको छ।

स्थानीय मिडिया आउटलेट मेहरले उद्धृत गरेअनुसार इरानी संसदका उपाध्यक्ष हमिद रेजा हाजी बाबेईले शनिबार घोषणा गरे कि तेहरानले अब प्रमुख राफेल ग्रोसी लगायत आइएइएका कर्मचारीहरूलाई व्यक्तिगत रूपमा आफ्नो आणविक केन्द्रहरूको निरीक्षण गर्न अनुमति दिने छैन।

यस हप्ताको सुरुमा, इरानको संवैधानिक निगरानी निकाय, गार्जियन काउन्सिलले इरानलाई आफ्नो आणविक केन्द्रहरूको सुरक्षा ग्यारेन्टी नदिएसम्मआइएइएसँगको सहयोग निलम्बन गर्ने कानूनलाई अनुमोदन गरेको छ।

वर्षौंदेखि तेहरानले गोप्य रूपमा आणविक हतियार कार्यक्रम विकास गरिरहेको दाबी गर्दै आएको इजरायलले जुन १३ मा इरान विरुद्ध उसको धेरै आणविक केन्द्रहरू र आणविक कार्यक्रममा संलग्न रहेको विश्वास गरिएका धेरै वरिष्ठ सैन्य कमाण्डरहरू र वैज्ञानिकहरूलाई लक्षित गर्दै ठूलो हवाई आक्रमण सुरु गरेको थियो ।

इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण प्रकृतिको भएको दाबी गरेको छ।