काठमाडौँ — नापी विभागको अभिलेखअनुसार नेपाल–भारत सीमा छुट्याउने करिब साढे ८ हजार स्तम्भमध्ये २ हजार ७ सय १६ वटा गायब छन् । दुई देशबीच ठूला (जंगे) स्तम्भको संख्या ९ सय १६, मझौला २ हजार ४ सय ८१ र साना स्तम्भ ५ हजार १ सय ५६ छन् । भएका सिमा स्तम्भहरुमा पनि १ हजार ५ सय ५६ जीर्ण र २ हजार ८ सय ९१ स्तम्भ सामान्य मर्मत गरी दुरुस्त राख्न सकिने अवस्थामा रहेका छन् ।सीमा स्तम्भ दुरुस्त अवस्थामा नहुँदा,भारतीय पक्षबाट सीमा अतिक्रमणका घटना पटक पटक दोहोरिने गरेका छन् ।तराई क्षेत्रमा भारतीय पक्षबाट बनेका अनधिकृत भौतिक संरचनाका कारण निम्तिने बाढी, डुबान र कटानले पनि सीमा स्तम्भ बगाउने, गायब हुने र हराउने गरेका छन् ।

३ वर्षअघि समझदारी भए पनि कार्यविधि निर्माण र समन्वय अभावमा रोकिएको सिमा स्तम्भ निर्माणको काम, दुई देशबीच भएका समझदारीअनुसार सरकारले सशस्त्र प्रहरीलाई साधन स्रोत उपलब्ध गराउने र सोहि अनुरुप कार्यविधि तय गरिदिएसँगै नेपाल र भारतबीच जीर्ण सीमा स्तम्भ मर्मतको कार्य सशस्त्र प्रहरी बल (एपीएफ) ले अगाडी बढाउने भएको छ। त्यसमध्ये पनि नवलपरासी र दार्चुलाको सीमा विषय टुंगोमा पुग्न नसकेकोले त्यसबाहेकमा मात्रै स्तम्भ मर्मतको काम हुनेछ ।

सीमा अनुगमन, नियमन र व्यवस्थापनका लागि नेपाल र भारतका गृह, परराष्ट्र, नापी, स्थानीय प्रशासन तथा सीमा सुरक्षा गर्ने निकायका अधिकारी सम्मिलित संयुक्त संयन्त्र ज्वाइन्ट वर्किङ ग्रुप (जेडब्लूजी) क्रियाशील रहेको छ ।

त्यही संयन्त्रको बैठकले जोर स्तम्भ भारत र बिजोर स्तम्भ नेपालले मर्मतसम्भार र रंगरोगन गरी दुरुस्त अवस्थामा राख्ने निर्णय गरेको थियो । त्यसकै आधारमा बिजोर स्तम्भ मर्मतको काम नेपालले सशस्त्र प्रहरीमार्फत सुरु गरेको हो ।