किभ — अलास्कामा सम्पन्न डोनाल्ड ट्रम्प र भ्लादिमिर पुटिनबीचको बहुप्रतिक्षित बैठक सम्झौताविना सकिए पनि यसले युद्ध अन्त्यका सम्भावनाबारे नयाँ बहसको ढोका खोलेको छ। अब सबैको नजर सोमबार वाशिंगटनमा हुने ट्रम्प र युक्रेनी राष्ट्रपति भ्लादिमिर जेलेन्स्कीबीचको प्रत्यक्ष वार्तातर्फ मोडिएको छ।

अलास्काको एंकोरेजमा भएको तीन घण्टे वार्तापछि दुबै नेताले पत्रकारहरूसमक्ष संक्षिप्त वक्तव्य दिए तर प्रश्नहरू भने लिएनन्। पुटिनले युद्ध समाप्तिको इच्छा प्रकट गर्दै यसको “मुख्य अवरोधहरु” हटाउनैपर्ने बताएका छन् । उनले युक्रेन र युरोपेली संघलाई शान्ति प्रक्रियामा बाधा नपुर्‍याउन चेतावनीसमेत दिए।

ट्रम्पले बैठकलाई “अत्यन्तै उत्पादक” भन्दै धेरै बुँदामा सहमति भएको दाबी गरे तर अझै एक “महत्वपूर्ण असहमति” बाँकी रहेको स्वीकारे। उनले भने, “यो अन्ततः पुटिन र जेलेन्स्कीमाथि निर्भर छ। सम्झौता नभएसम्म सम्झौता हुँदैन।” अन्तिम जिम्मेवारी पुटिन र युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीमाथि रहेको भन्दै युरोपेली मुलुकहरूले पनि भूमिका खेल्नुपर्ने बताए।

पुटिनले पनि युद्ध अन्त्य गर्न “सत्यनिष्ठ चासो” भएको भन्दै प्रगति अवमूल्यन नगर्न युक्रेन र उसका सहयोगीलाई आग्रह गरे। यद्यपि बाँकी महत्वपूर्ण मतभेदबारे दुवैले खुलेर बोलेनन्।

दुबै नेताले बाँकी रहेका “महत्वपूर्ण” मतभेदका विषयमा प्रष्ट जानकारी नदिएपनि संयुक्त उपस्थितिले भविष्यमा कूटनीतिक बाटो खुल्ने संकेत गरेको छ। बैठकमा दुबै पक्षबाट उच्चस्तरीय टोली सहभागी थिए। पुटिनसँग विदेशमन्त्री सेर्गेई लावरोभ, रक्षा मन्त्री आन्द्रे बेलोउसोभ, अर्थमन्त्री एन्टोन सिलुआनोभ, क्रेमलिन सल्लाहकार युरी उशाकोभ र विशेष दूत किरिल दिमित्रिएभ सहभागी थिए। ट्रम्पसँग विदेशमन्त्री मार्को रुबियो, अर्थ सचिव स्कट बेस्सेन्ट, वाणिज्य सचिव हावर्ड लुटनिक, विशेष दूत स्टीभ विटकोफ र सीआईए निर्देशक जोन र्याटक्लिफ थिए।

बैठक कुनै ठोस निष्कर्षविना सकिए पनि त्यसपछि सुरु भएको टेलिफोन कूटनीतिले नयाँ ऊर्जा थपेको छ। वाशिंगटन फर्कँदै गर्दा ट्रम्पले विमानमै जेलेन्स्की र नाटो नेताहरूसँग कुरा गरेका थिए। उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत युद्धविरामभन्दा प्रत्यक्ष शान्ति सम्झौता नै दीर्घकालीन उपाय हुने बताएका छन्।

जेलेन्स्कीले शनिबार टेलिग्राममा लेख्दै ट्रम्पसँग करिब ९० मिनेट लामो संवाद भएको पुष्टि गरेका छन्। उनले भने, “राष्ट्रपति ट्रम्पले पुटिनसँगको छलफलका मुख्य बुँदाहरू जानकारी दिए । म सोमबार वाशिंगटनमा सबै विवरण छलफल गर्न जाँदैछु।”

ट्रम्पले अघि सारेको अमेरिका–रुस–युक्रेन त्रिपक्षीय बैठकलाई जेलेन्स्कीले समर्थन गरेका छन् तर उनले युरोपेली साझेदारहरूको संलग्नता अनिवार्य भएको बताए। उनले थपे, “अमेरिकी सुरक्षाको ग्यारेन्टीबारे सकारात्मक संकेतहरू छलफलमा आएका छन्।”

अलास्का बैठक आफैंमा प्रतीकात्मक थियो। पुटिनलाई औपचारिक सैन्य सम्मानसहित स्वागत गरिनु र युद्ध सुरु भएपछि पहिलोपटक पश्चिमी भूमिमा कदम राख्नुले अन्तर्राष्ट्रिय सन्देश दिएको छ। समर्थकहरूले यसलाई वार्ताको नयाँ अध्याय भनेका छन् भने आलोचकहरूले यसलाई पुटिनलाई अनावश्यक वैधता दिने कदम भनेका छन्।

अब सबैको ध्यान सोमबार वाशिंगटनमा हुने ट्रम्प–जेलेन्स्की भेटमा केन्द्रित छ। यसपटकको संवादले कुनै ठोस समझदारी जन्माउने हो वा अझै अनिश्चितताको चक्र लम्ब्याउने हो भन्ने प्रश्नले कूटनीतिक वृत्तलाई व्यस्त बनाएको छ।